دلایل اصلی سوختن کنتاکتور در پروژههای برق صنعتی
در بسیاری از پروژههای برق صنعتی که به آرتا صنعت ارجاع داده میشود، مشکل اصلی نه از موتور است و نه از نوسان برق؛ بلکه به یک انتخاب اشتباه برمیگردد: کنتاکتور نامناسب.
قطعهای که ظاهرا ساده به نظر میرسد، اما در عمل نقش کلیدی در سلامت موتور و پایداری مدار دارد.
در این مقاله از آرتا صنعت نمایندگی اشنایدر، بر اساس تجربه فنی آرتا صنعت در تأمین و مشاوره تجهیزات برق صنعتی، ۵ اشتباه رایج در انتخاب کنتاکتور را بررسی میکنیم؛ اشتباهاتی که اگر بهموقع اصلاح نشوند، هزینههای سنگینی به پروژه تحمیل میکنند.
❌ اشتباه اول: انتخاب کنتاکتور فقط بر اساس آمپر درجشده
یکی از رایجترین خطاها در بازار، انتخاب کنتاکتور صرفاً بر اساس عدد آمپر روی بدنه است.
در حالی که در عمل، جریان راهاندازی موتور میتواند چند برابر جریان نامی باشد.
نتیجه این اشتباه در پروژهها:
- داغ شدن تیغهها
- چسبیدن کنتاکتها
- کاهش شدید عمر کنتاکتور
- و در نهایت، آسیب به موتور
در آرتا صنعت بارها دیدهایم که تنها با اصلاح رنج انتخاب کنتاکتور، مشکل یک خط تولید بهطور کامل برطرف شده است.
در چنین شرایطی، انتخاب درست کنتاکتور اهمیت زیادی دارد. برای مشاهده انواع کنتاکتور اشنایدر اصلی میتوانید به دستهبندی محصولات آرتا صنعت مراجعه کنید.
❌ اشتباه دوم: بیتوجهی به ولتاژ بوبین
انتخاب اشتباه ولتاژ بوبین (AC یا DC، 220 یا 380 ولت) از خطاهایی است که معمولا در زمان نصب مشخص میشود، اما خسارت آن بعدا ظاهر میگردد.
این اشتباه میتواند باعث:
- قطع و وصل نامنظم مدار
- داغ شدن بوبین
- یا از کار افتادن ناگهانی کنتاکتور
شود؛ مشکلی که در بسیاری از پروژهها بهاشتباه به کیفیت تجهیز نسبت داده میشود.
❌ اشتباه سوم: طراحی نادرست مدار ستاره–مثلث
در مدارهای ستاره–مثلث، انتخاب هر سه کنتاکتور بهصورت یکسان هنوز هم در بسیاری از تابلوها دیده میشود؛ در حالی که این روش از نظر فنی نادرست است.
در تجربه آرتا صنعت:
- بیشترین خرابیها مربوط به کنتاکتور دلتا بوده
- علت اصلی، انتخاب نادرست و عدم توجه به توان واقعی موتور است
در چنین مدارهایی، انتخاب کنتاکتور باید بر اساس توان موتور و نوع هماهنگی حفاظتی (Coordination) انجام شود.
❌ اشتباه چهارم: استفاده از کنتاکتور غیراصل یا نامعتبر
بازار برق صنعتی ایران پر از تجهیزاتی است که از نظر ظاهری مشابه برندهای معتبر هستند، اما از نظر عملکرد فاصله زیادی دارند.
این کنتاکتورها معمولاً:
- تحمل جریان واقعی ندارند
- تیغههای ضعیفتری دارند
- و در شرایط بار واقعی بهسرعت دچار مشکل میشوند
در بسیاری از مراجعات، پس از بررسی مشخص میشود که مشکل از اصالت تجهیز بوده، نه طراحی مدار.
❌ اشتباه پنجم: حذف یا انتخاب نادرست تجهیزات حفاظتی مکمل
کنتاکتور بهتنهایی وسیله حفاظتی نیست.
حذف یا انتخاب نادرست تجهیزاتی مانند:
- بیمتال
- کلید اتوماتیک
- رله کنترل فاز
باعث میشود کل مدار در برابر اضافهبار و خطاهای شبکه کاملاً آسیبپذیر باشد.
در پروژه، همیشه تأکید میشود که کنتاکتور بخشی از یک سیستم حفاظتی است، نه یک قطعه مستقل.
چرا انتخاب صحیح کنتاکتور اهمیت حیاتی دارد؟
کنتاکتور اولین نقطه کنترل بین منبع تغذیه و موتور است. اگر این انتخاب اشتباه باشد:
- بهترین موتور هم آسیب میبیند
- هزینه تعمیر و توقف خط تولید افزایش مییابد
- ایمنی کل سیستم به خطر میافتد
به همین دلیل، در پروژههای حرفهای معمولا از برندهای معتبری مانند Schneider Electric استفاده میشود؛ البته به شرطی که مدل مناسب و اصل آن انتخاب شود.
جمعبندی آرتا صنعت
تجربه نشان داده است که بیشتر مشکلات برق صنعتی به دلیل کمبود تجهیزات نیست، بلکه ناشی از انتخاب نادرست آنهاست. کنتاکتور اگر درست انتخاب شود، سالها بدون مشکل کار میکند؛ اما اگر اشتباه انتخاب شود، حتی بهترین موتور را هم دچار آسیب میکند.