تابلو برق ساختمان، یکی از مهمترین اجزای سیستم برقرسانی هر ساختمان است که وظیفه کنترل، توزیع و حفاظت از مدارهای الکتریکی را بر عهده دارد. در واقع تابلو برق، مغز متفکر شبکه برق داخلی ساختمان محسوب میشود. طراحی اصولی آن علاوه بر افزایش ایمنی، موجب صرفهجویی در مصرف انرژی و سهولت در عیبیابی سیستم خواهد شد.
در پروژههای تابلو برق ساختمان مسکونی، رعایت استانداردهای ملی و بینالمللی مانند مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان، IEC 61439، IEC 60529 و ISIRI 11031 الزامی است. فروشگاه آرتا صنعت به عنوان نماینده رسمی Schneider Electric، با بیش از ۱۵ سال تجربه در طراحی و ساخت انواع تابلو برق ساختمان، یکی از معتبرترین تأمینکنندگان تجهیزات برق صنعتی و ساختمانی در کشور است.
پیشنهاد مطالعه مقاله تعمیر تابلو برق ساختمانی
تابلو برق اصلی ساختمان (Main Distribution Board – MDB)
تابلو برق اصلی ساختمان، مرکز توزیع انرژی الکتریکی بین طبقات، واحدها و بخشهای مشاع است. برق ورودی از شبکه سراسری (از طریق کنتور و کلید اصلی) ابتدا وارد این تابلو شده و سپس به تابلوهای فرعی منتقل میشود.
در طراحی این تابلو معمولاً از کلید حرارتی اشنایدر برای حفاظت مدار اصلی و از کنتاکتور اشنایدر برای کنترل بخشهای پرمصرف استفاده میشود.
اجزای تابلو برق ساختمان اصلی:
| جزء | عملکرد |
| MCCB / ACB | کلید حفاظتی قدرت برای کنترل جریان ورودی از برق شهر |
| شینه فاز و نول | انتقال جریان اصلی به تابلوهای فرعی |
| کنتور سهفاز یا تکفاز | اندازهگیری مصرف انرژی کل ساختمان |
| ارت | جلوگیری از برقگرفتگی و افزایش ایمنی |
نقشه و طراحی سیمکشی تابلو برق اصلی
نقشه تابلو برق ساختمان باید شامل مسیر ورودی برق، فیوز اصلی، کلیدهای حفاظتی، و نحوه اتصال به تابلوهای فرعی باشد. در طراحی، باید فاصله تجهیزات و مسیر عبور کابلها مطابق استاندارد IEC رعایت شود.
نکات ایمنی:
- استفاده از بدنه فلزی گالوانیزه با درجه حفاظت IP54 یا بالاتر
- رعایت رنگبندی استاندارد سیمها در نقشه سیمکشی
- نصب سیستم ارت و نول مجزا برای ایمنی بیشتر
تابلو برق مشاعات ساختمان (General Distribution Board – GDB)
تابلو برق مشاعات وظیفه تأمین برق بخشهای عمومی مانند پارکینگ، آسانسور، پمپ آب، راهپلهها و روشنایی محوطه را دارد.
در این بخش معمولاً از رله کنترل فاز اشنایدر و بیمتال اشنایدر برای حفاظت پمپها استفاده میشود.
اجزا و تجهیزات اصلی:
| تجهیز | توضیح |
| MCB | حفاظت مدارهای فرعی در برابر جریان اضافی |
| رله کنترل فاز | جلوگیری از آسیب ناشی از جابجایی فازها |
| تایمر پله یا فتوسل | کنترل روشنایی موقت در راهپلهها |
| کنتاکتور و بیمتال | کنترل پمپ و سیستمهای موتوری |
نحوه نصب و سیمکشی
در نقشه سیمکشی تابلو برق ساختمان مشاعات، معمولاً از کابلهای ۴×۶ یا ۴×۱۰ برای ورودیها استفاده میشود و مسیر خروجی هر مدار به صورت مجزا برچسبگذاری میگردد.
تابلو برق واحدها (Sub Distribution Board – SDB)
تابلو برق واحد، انرژی الکتریکی را بین مدارهای روشنایی، پریز، کولر و سایر تجهیزات هر واحد توزیع میکند.
هر مدار باید با کلید مینیاتوری اشنایدر محافظت شود و برای ایمنی کاربران نیز از محافظ جان اشنایدر استفاده گردد.
اجزای تابلو برق ساختمان واحد مسکونی:
| جزء | توضیح |
| MCB | کلید مینیاتوری برای هر مدار روشنایی یا پریز |
| RCD | محافظ جان برای جلوگیری از برقگرفتگی |
| شینه فاز و نول | توزیع جریان بین مدارها |
نکات طراحی
- تعادل بار بین فازها برای جلوگیری از افت ولتاژ
- جداسازی مدارهای کولر، روشنایی و پریزها در نقشه سیمکشی
تابلو برق آسانسور
این تابلو برای کنترل فرمان و حفاظت موتور آسانسور بهکار میرود و مستقیماً از تابلو مشاعات تغذیه میشود. اجزای آن شامل کنتاکتور، بیمتال، فیوز و رله کنترل فاز است. طراحی باید به گونهای باشد که از شوکهای الکتریکی و افت ناگهانی ولتاژ جلوگیری کند.
انواع بدنه تابلو برق ساختمان
| نوع بدنه | ویژگی |
| توکار | نصب در داخل دیوار، مناسب برای ساختمانهای مسکونی |
| روکار | نصب روی دیوار، مناسب برای فضاهای صنعتی و پارکینگ |
| ایستاده | مناسب برای پروژههای بزرگ و تابلوهای اصلی |
جنس بدنه: گالوانیزه، آلومینیوم یا استیل ضدزنگپ
درجه حفاظت (IP): از IP43 تا IP65 بسته به محل نصب
استانداردها و اصول طراحی تابلو برق ساختمان
- مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان برای ایمنی الکتریکی
- IEC 61439 برای طراحی تابلو برق فشار ضعیف
- IEC 60529 برای درجه حفاظت IP
- رعایت اصول ارتینگ، کابلکشی و مسیر سیمکشی تابلو برق ساختمان
اجزای مشترک تابلو برقهای ساختمانی
| جزء | عملکرد |
| کلیدها و فیوزها | حفاظت مدارها |
| رله کنترل فاز | مانیتورینگ وضعیت برق |
| چراغ سیگنال | نمایش وضعیت روشن یا خاموش بودن مدار |
| ترمینالها و شینهها | انتقال جریان بین مدارات مختلف |
خدمات آرتا صنعت در حوزه تابلو برق ساختمان
فروشگاه آرتا صنعت به عنوان نمایندگی اشنایدر الکتریک با تمرکز بر کیفیت و ایمنی، در تمامی تابلوهای برق ساختمان از تجهیزات برند Schneider Electric استفاده میکند. این محصولات شامل کلیدهای حفاظتی، رلهها، کنتاکتورها، شستیها و ترمینالهای اشنایدر هستند که مطابق استاندارد IEC 61439 طراحی و مونتاژ میشوند. آرتا صنعت با تکیه بر اصالت کالا و گارانتی معتبر، تضمینکننده عملکرد مطمئن تابلو برقهای ساختمانی است.
سوالات متداول (FAQ) درباره انواع تابلو برق ساختمان
۱. تابلو برق اصلی چه وظیفهای دارد؟
توزیع برق ورودی ساختمان بین تابلوهای فرعی و حفاظت مدارهای اصلی.
۲. تابلو برق مشاعات چیست؟
تابلویی برای کنترل برق قسمتهای مشترک مانند آسانسور و پمپها.
۳. تابلو برق واحد چه اجزایی دارد؟
MCB، RCD، شینه فاز و نول و کابلهای ارتباطی.
۴. تفاوت تابلو توکار و روکار چیست؟
تابلو توکار در داخل دیوار و تابلو روکار روی دیوار نصب میشود.
۵. قیمت تابلو برق ساختمان مسکونی چقدر است؟
بسته به ظرفیت، تعداد مدارها، جنس بدنه و تجهیزات مورد استفاده (مثلاً برند Schneider Electric)، قیمت متفاوت است.
جمعبندی
تابلو برق ساختمان نقشی حیاتی در ایمنی، توزیع و کنترل انرژی الکتریکی دارد. انتخاب درست نوع تابلو، طراحی دقیق نقشه سیمکشی و استفاده از تجهیزات استاندارد، از بروز خطرات الکتریکی جلوگیری میکند.
آرتا صنعت به عنوان نمایندگی اشنایدر در لاله زار تهران با رعایت استانداردهای IEC 61439 و بهرهگیری از تجهیزات اشنایدر الکتریک، تضمینکننده کیفیت و ایمنی تابلو برق ساختمانهای مسکونی و صنعتی است.