راهنمای کامل و تخصصی تیپ‌های کلید مینیاتوری | بررسی B، C، D، K و Z

کلیدهای مینیاتوری (Miniature Circuit Breaker – MCB) در ظاهر مشابه‌اند، اما تفاوت اصلی آن‌ها در منحنی قطع یا تیپ (Trip Curve) است.

به‌طور خلاصه:

• تیپ B برای مدارهای روشنایی و خانگی طراحی شده است،
• تیپ C برای مدارهای موتوری و صنعتی متوسط،
• تیپ D مخصوص بارهای سنگین با جریان راه‌اندازی بالا،
• تیپ K برای مدارهای القایی خاص و ترانس‌ها،
• و تیپ Z برای مدارهای حساس الکترونیکی و حفاظتی دقیق استفاده می‌شود.

در ادامه با مقایسه‌ی فنی و کاربردی همه تیپ‌ها آشنا می‌شویم، لازم به ذکر است که فروشگاه آرتا صنعت به عنوان نمایندگی اشنایدر در لاله زار تهران تمامی تیپ های کلید مینیاتوری اشنایدر را موجود دارد. برای خرید و استعلام قیمت میتوانید با شماره های فروشگاه تماس بگیرید. 👇

جدول مقایسه تیپ‌های مختلف کلید مینیاتوری (MCB)

🔹 تیپ B – انتخاب ایده‌آل برای مصارف خانگی و روشنایی

کاربرد: تیپ B بیشترین استفاده را در تابلوهای برق ساختمان‌ها، واحدهای مسکونی و اداری دارد. این تیپ نسبت به اضافه‌جریان بسیار حساس است و هنگام عبور جریان‌های ناگهانی کوچک، سریع قطع می‌کند.

مزایا:

• محافظت بالا از سیم‌کشی‌های سبک
  
• مناسب برای جریان‌های نامی پایین (۶ تا ۳۲ آمپر)
  
• زمان قطع سریع طبق استاندارد IEC 60898

معایب:

• برای بارهای موتوری یا دارای جریان راه‌اندازی بالا مناسب نیست
  

نمونه کاربرد: در مدار روشنایی، کولر گازی کم‌مصرف یا پریزهای عمومی

توصیه نصب: در تابلوهای خانگی، از کلید تیپ B با برندهای معتبر مانند Schneider iC60N استفاده کنید.

🔹 تیپ C – پرکاربردترین کلید مینیاتوری صنعتی

کاربرد: مناسب برای مدارهایی با بار ترکیبی یا موتوری مانند پریزهای صنعتی، پمپ‌ها، فن‌ها و تجهیزات اداری.

مزایا:

• تطبیق‌پذیری بالا بین مصارف خانگی و صنعتی
  
• کاهش تریپ‌های ناخواسته ناشی از جریان راه‌اندازی
  
• پشتیبانی از جریان لحظه‌ای تا ۱۰ برابر جریان نامی

معایب:

• برای تجهیزات بسیار حساس (مثل PLC) مناسب نیست

مثال واقعی: در تابلو برق کارگاه‌ها، معمولاً مدار پریزها و روشنایی با کلید مینیاتوری تیپ C جداگانه حفاظت می‌شود.

توصیه نصب: برای تابلو برق اداری یا صنعتی، از تیپ C در آمپراژهای ۱۰ تا ۶۳ آمپر استفاده کنید.

🔹 تیپ D – مخصوص بارهای سنگین با جریان هجومی بالا

کاربرد: برای موتورهای الکتریکی بزرگ، ترانسفورماتورها، دستگاه‌های جوش و کمپرسورهای صنعتی.

مزایا:

• تحمل جریان‌های راه‌اندازی تا ۲۰ برابر In
  
• مناسب برای بارهای القایی سنگین
  
• عمر مکانیکی بالا طبق IEC 60947-2

معایب:

• تأخیر بیشتر در عملکرد (در بارهای سبک حفاظت کافی نیست)
  

نمونه کاربرد:  در مدار تغذیه الکتروموتور ۱۵ کیلووات یا دستگاه تزریق پلاستیک

توصیه نصب: در تابلو موتورخانه یا تابلو MCC، از تیپ D برای خروجی هر موتور استفاده شود.

🔹 تیپ K – بین C و D برای کاربردهای خاص صنعتی

کاربرد:

در بارهای القایی حساس مانند ترانس جریان، الکترومگنت‌ها، و ماشین‌های CNC استفاده می‌شود.

مزایا:

• دقت بیشتر نسبت به D در قطع جریان‌های پایین
  
• مقاومت مناسب در برابر جریان‌های هجومی
  
• حفظ پایداری ولتاژ مدار هنگام راه‌اندازی بار

معایب:

• کمتر در بازار ایران موجود است و قیمت بالاتری دارد

نمونه کاربرد: در تابلوهای کنترل خطوط تولید یا ماشین‌آلات خاص

توصیه نصب: در پروژه‌هایی که بار القایی ولی حساس دارید (مثل ترانس‌های اندازه‌گیری)، تیپ K بهترین انتخاب است.

🔹 تیپ Z – فوق‌حساس برای حفاظت از مدارهای الکترونیکی

کاربرد: برای تجهیزات الکترونیکی، PLC، مدارات اندازه‌گیری و ابزار دقیق که به اضافه‌جریان بسیار حساس‌اند.

مزایا:

• قطع بسیار سریع (۲ تا ۳ برابر جریان نامی)
  
• جلوگیری از آسیب به مدارات ظریف
  
• عملکرد دقیق طبق استاندارد IEC 60898-1

معایب:

• در برابر جریان هجومی حتی کوچک هم ممکن است تریپ کند
  

نمونه کاربرد: در مدار تغذیه PLC، سیستم‌های کنترل و مانیتورینگ

توصیه نصب: در تابلو کنترل، کلید تیپ Z را با رله تأخیر یا Soft Starter ترکیب کنید.

تفاوت اصلی تیپ‌های B، C و D در چیست؟

✅ نتیجه:

• اگر پروژه شما خانگی است، تیپ B بهترین گزینه است.
  
• برای کارگاه یا تابلو عمومی، از تیپ C استفاده کنید.
  
• و اگر با موتورهای بزرگ یا بارهای سنگین کار می‌کنید، تیپ D یا K انتخاب بهتری است.

📘 استانداردها و منابع مرجع

• IEC 60898-1: برای کلیدهای مینیاتوری مورد استفاده در تأسیسات خانگی و مشابه
  
• IEC 60947-2: برای کلیدهای اتوماتیک صنعتی
  
• IEEE C37.13 و C37.16: استانداردهای بین‌المللی مرتبط با قطع‌کننده‌های ولتاژ پایین

راهنمای خرید کلید مینیاتوری بر اساس تیپ

🔸 تیپ B — مصارف خانگی و روشنایی

• برای مدارهای روشنایی، پریزهای معمولی و سیم‌کشی ساختمان استفاده می‌شود.
• ✅ رنج مناسب: ۶ تا ۳۲ آمپر
• ✅ برندهای پیشنهادی: Schneider، پارس فانال، ABB
• 💡 نکته: تیپ B حساس‌ترین نوع است و برای مدارهای سبک بهترین انتخاب است.

🔸 تیپ C — کارگاه‌ها و تابلوهای عمومی

• مناسب مدارهایی با بار ترکیبی مثل پریز صنعتی، پمپ و فن.
• ✅ رنج مناسب: ۱۰ تا ۶۳ آمپر
• ✅ برندهای پیشنهادی: اشنایدر، زیمنس، LS
• 💡 نکته: پرمصرف‌ترین تیپ در ایران؛ تعادل خوبی بین سرعت قطع و پایداری دارد.

🔸 تیپ D — موتورهای بزرگ و بارهای سنگین

• برای مدارهایی با جریان راه‌اندازی بالا مانند موتور سه‌فاز، ترانس و جوشکاری.
• ✅ رنج مناسب: ۱۶ تا ۶۳ آمپر
• ✅ برندهای پیشنهادی: ABB، هیوندای، Chint
• 💡 نکته: در مدارهای خانگی استفاده نشود، چون تأخیر در عملکرد دارد.

🔸 تیپ K — تجهیزات القایی خاص

• برای ترانس‌ها، شیرهای برقی و ماشین‌های CNC مناسب است.
• ✅ رنج مناسب: ۶ تا ۳۲ آمپر
• ✅ برندهای پیشنهادی: Siemens، Schneider
• 💡 نکته: عملکرد دقیق‌تر از D دارد و برای بارهای صنعتی خاص توصیه می‌شود.

🔸 تیپ Z — مدارهای حساس و الکترونیکی

• ویژه PLCها، سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق.
• ✅ رنج مناسب: ۲ تا ۱۶ آمپر
• ✅ برندهای پیشنهادی: ABB، Schneider
• 💡 نکته: فوق‌حساس است؛ در برابر کوچک‌ترین اضافه‌جریان سریعاً قطع می‌کند.

🔹 جمع‌بندی سریع:

• برای خانه و ادارات → تیپ B یا C
• برای صنعت و کارگاه‌ها → تیپ C یا D
• برای تجهیزات خاص و دقیق → تیپ K یا Z

منابع فنی:

• • ABB Technical Catalog – Miniature Circuit Breakers
    
  • Schneider Electric Compact NSX / Acti9 Series
    
  • Siemens SENTRON MCBs

🔍 جمع‌بندی نهایی | انواع تیپ کلید مینیاتوری

کلید مینیاتوری تنها یک تجهیز حفاظتی ساده نیست؛ انتخاب تیپ مناسب آن، نقش مستقیم در ایمنی و پایداری سیستم برق دارد. اگر نوع بار، جریان راه‌اندازی و حساسیت مدار را به‌درستی تحلیل کنید، می‌توانید عمر تجهیزات و ایمنی مدار را چندین برابر افزایش دهید.

کدام تیپ کلید مینیاتوری برای پروژه شما مناسب‌تر است؟
در بخش نظرات بنویسید تا متخصصان آرتا صنعت پاسخ دقیق بدهند 👇

❓ سوالات متداول درباره تیپ‌های کلید مینیاتوری

1. تفاوت اصلی بین تیپ‌های B، C و D کلید مینیاتوری چیست؟

تیپ B برای مصارف خانگی و روشنایی، C برای بارهای موتوری سبک و صنعتی عمومی، و D برای بارهای سنگین با جریان راه‌اندازی بالا طراحی شده‌اند. تفاوت اصلی آن‌ها در منحنی قطع (Trip Curve) و حساسیت به جریان هجومی است.

2. کلید مینیاتوری تیپ B برای چه کاربردی مناسب است؟

MCB تیپ B معمولاً در خانه‌ها، ادارات و مدارهای روشنایی به کار می‌رود. این نوع در برابر جریان‌های لحظه‌ای حساس‌تر است و از کابل‌ها و وسایل خانگی به‌خوبی محافظت می‌کند.

3. کلید مینیاتوری تیپ C در کجا استفاده می‌شود؟

تیپ C در مدارهایی با بارهای ترکیبی (مثل پریزها، پمپ‌ها، فن‌ها و موتورهای کوچک) کاربرد دارد. این تیپ توان تحمل جریان‌های راه‌اندازی تا ۱۰ برابر جریان نامی را دارد و برای تابلوهای برق صنعتی و اداری ایده‌آل است.

4. فرق کلید مینیاتوری تیپ D با تیپ C چیست؟

تیپ D نسبت به C تحمل جریان لحظه‌ای بسیار بیشتری (تا ۲۰ برابر In) دارد و در مدارهایی با موتورهای بزرگ، ترانسفورماتورها یا تجهیزات جوشکاری به کار می‌رود.
در مقابل، تیپ C سریع‌تر قطع می‌کند و برای بارهای متوسط مناسب‌تر است.

5. آیا می‌توان از کلید تیپ D در منزل استفاده کرد؟

خیر، توصیه نمی‌شود.

تیپ D به علت تأخیر در عملکرد و تحمل جریان بالا، ممکن است در مدارهای خانگی عملکرد حفاظتی مناسبی نداشته باشد. برای مصارف خانگی، تیپ B انتخاب ایمن‌تر است.

6. تیپ K چه تفاوتی با D دارد؟

تیپ K از نظر تحمل جریان بین C و D قرار می‌گیرد (حدود ۸ تا ۱۲ برابر In) و برای بارهای القایی خاص مثل ترانس‌ها، سلونوئیدها و الکترومگنت‌ها مناسب است. نکته مهم این است که تیپ K عملکرد دقیق‌تر و سریع‌تری در جریان‌های پایین‌تر نسبت به D دارد.

7. تیپ Z کلید مینیاتوری در چه کاربردی استفاده می‌شود؟

تیپ Z برای مدارات الکترونیکی حساس، PLCها و ابزار دقیق کاربرد دارد. این تیپ به کوچک‌ترین اضافه‌جریان‌ها واکنش نشان می‌دهد و از آسیب به بردها جلوگیری می‌کند.

8. از کجا بفهمیم تیپ کلید مینیاتوری چیست؟

روی بدنه‌ی کلید مینیاتوری، معمولاً قبل از مقدار آمپراژ عددی، حرف تیپ (مثل B16، C10، D32) درج می‌شود. به‌عنوان مثال، عدد “C16” یعنی کلید تیپ C با جریان نامی ۱۶ آمپر است.

9. استاندارد مرجع کلیدهای مینیاتوری چیست؟

بیشتر کلیدهای مینیاتوری خانگی طبق استاندارد IEC 60898-1 ساخته می‌شوند، در حالی که نمونه‌های صنعتی و موتوری معمولاً از استاندارد IEC 60947-2 پیروی می‌کنند.

10. بهترین برند کلید مینیاتوری در ایران کدام است؟

برندهای معتبر جهانی مانند Schneider Electric، ABB، Siemens و LS بهترین کیفیت و تطابق با استانداردهای IEC را دارند. در ایران نیز برندهای داخلی نظیر الکترو کاوه، هیوندای و پارس فانال عملکرد قابل قبولی دارند.

11. آیا همه تیپ‌های کلید مینیاتوری قابلیت نصب در یک تابلو را دارند؟

بله، اما باید دقت شود که تیپ هر مدار متناسب با نوع بار و جریان راه‌اندازی انتخاب شود. ترکیب اشتباه (مثلاً استفاده از D در مدار روشنایی) ممکن است باعث عدم حفاظت صحیح یا قطع بی‌موقع شود.

12. چگونه بهترین تیپ کلید مینیاتوری را برای پروژه خود انتخاب کنیم؟

• برای انتخاب صحیح باید موارد زیر را بررسی کنید:
• نوع بار (روشنایی، موتوری، القایی یا الکترونیکی)
• جریان نامی مدار
• شرایط محیطی و نوع نصب
• استاندارد و برند کلید

در صورت تردید، با کارشناسان آرتا صنعت به عنوان نمایندگی اشنایدر در لاله زار تماس بگیرید تا تیپ مناسب را پیشنهاد دهند.