اگر بخواهیم درباره جدول رنج جریان بیمتال صحبت کنیم، اول باید بدانیم بیمتال چه نقشی در حفاظت از موتورهای الکتریکی دارد. بیمتالها با کنترل جریان عبوری از مدار، از موتور در برابر اضافهبار محافظت میکنند و به همین دلیل انتخاب رنج جریان مناسب اهمیت زیادی دارد. در عمل، تکنسینها و طراحان تابلو برق برای تنظیم درست این تجهیز به جدول رنج جریان مراجعه میکنند تا مطمئن شوند بیمتال متناسب با جریان نامی موتور انتخاب شده است.
در میان برندهای موجود در بازار، بی متال اشنایدر به دلیل دقت عملکرد، کیفیت ساخت و هماهنگی کامل با کنتاکتورهای این برند، یکی از گزینههای پرکاربرد در پروژههای صنعتی و تابلو برق محسوب میشود. در ادامه این مطلب، جدول رنج جریان بیمتال را بررسی میکنیم تا بتوانید انتخاب دقیقتری برای مدار و تجهیزات خود داشته باشید.
جدول رنج جریان بیمتال (سری LRD)
| مدل بیمتال (Schneider LRD) | رنج جریان قابل تنظیم (آمپر) | کاربرد رایج | مناسب برای الکتروموتور |
|---|---|---|---|
| LRD01 | 0.1 – 0.16 A | مدارهای کنترلی بسیار سبک | موتورهای بسیار کوچک و تجهیزات حساس |
| LRD02 | 0.16 – 0.25 A | بارهای سبک | موتورهای کوچک و تجهیزات کممصرف |
| LRD03 | 0.25 – 0.4 A | کاربردهای سبک صنعتی | الکتروموتورهای کوچک سهفاز |
| LRD04 | 0.4 – 0.63 A | مصارف عمومی سبک | فنها و پمپهای کوچک |
| LRD05 | 0.63 – 1 A | تجهیزات سبک صنعتی | الکتروموتورهای توان پایین |
| LRD06 | 1 – 1.6 A | کاربرد عمومی | موتورهای کوچک کارگاهی |
| LRD07 | 1.6 – 2.5 A | ماشینآلات سبک | فن، پمپ و تجهیزات کوچک صنعتی |
| LRD08 | 2.5 – 4 A | کاربرد صنعتی رایج | موتورهای کوچک تا متوسط |
| LRD10 | 4 – 6 A | مصارف صنعتی سبک | پمپها و کمپرسورهای کوچک |
| LRD12 | 5.5 – 8 A | تجهیزات صنعتی متوسط | الکتروموتورهای متوسط |
| LRD14 | 7 – 10 A | کاربرد صنعتی | موتورهای سهفاز متوسط |
| LRD16 | 9 – 13 A | مصارف صنعتی پرکاربرد | پمپها و فنهای صنعتی |
| LRD21 | 12 – 18 A | بارهای نیمهسنگین | الکتروموتورهای صنعتی |
| LRD22 | 16 – 24 A | ماشینآلات صنعتی | موتورهای با توان بالاتر |
| LRD32 | 23 – 32 A | کاربردهای صنعتی سنگین | موتورهای بزرگ و تجهیزات تولیدی |
چرا انتخاب صحیح رنج بی متال اهمیت دارد؟
انتخاب درست رنج بیمتال، یکی از مهمترین بخشهای حفاظت از موتور در مدارهای صنعتی است. اگر بیمتال متناسب با جریان واقعی موتور انتخاب نشود، هم عملکرد حفاظتی سیستم مختل میشود و هم احتمال آسیب به تجهیزات بالا میرود. بهخصوص در مدارهایی که از کنتاکتور اشنایدر استفاده میشود، هماهنگی بین کنتاکتور و بیمتال نقش خیلی مهمی در عملکرد درست مدار دارد.
اشتباه در انتخاب رنج بیمتال معمولاً در دو حالت خودش را نشان میدهد:
-
رنج بالاتر از جریان موتور:
اگر بیمتال با محدودهای بیشتر از جریان واقعی موتور انتخاب شود، در زمان اضافهبار دیرتر عمل میکند و همین موضوع میتواند باعث داغ شدن بیش از حد و حتی سوختن موتور شود.
-
رنج پایینتر از جریان موتور:
در این حالت، بیمتال حتی در شرایط عادی هم ممکن است تحریک شود و موتور را بیدلیل از مدار خارج کند. این اتفاق در پروژههای صنعتی، هم باعث توقف کار میشود و هم استهلاک تجهیزات را بالا میبرد.
اصل حرف این است رنج بیمتال باید دقیقاً بر اساس جریان نامی موتور و شرایط واقعی کار انتخاب شود تا حفاظت مؤثر و بدون خطا انجام شود.
نحوه انتخاب رنج بی متال
برای انتخاب درست بیمتال، بهتر است این چند مرحله را در نظر بگیرید:
-
جریان نامی موتور را از روی پلاک بخوانید
اولین و مهمترین معیار، جریان نامی یا FLC موتور است که روی پلاک موتور درج میشود.
-
ضریب سرویس موتور را بررسی کنید
ضریب سرویس معمولاً بین 1 تا 1.15 قرار دارد و در انتخاب بازه تنظیم بیمتال تأثیر دارد.
-
نوع راهاندازی موتور را مشخص کنید
اگر موتور با روش ستاره-مثلث، سافتاستارتر یا تجهیزات کنترلی دیگر راهاندازی میشود، شرایط جریان راهاندازی با حالت مستقیم فرق میکند.
-
بازه بیمتال را طوری انتخاب کنید که جریان موتور داخل محدوده تنظیم باشد
بهتر است جریان نامی موتور در بخش میانی بازه تنظیمی بیمتال قرار بگیرد تا هم دقت تنظیم بالاتر باشد و هم عملکرد محافظتی بهتر انجام شود.
-
سازگاری بیمتال با کنتاکتور را فراموش نکنید
بیمتال باید از نظر ابعاد، نوع نصب و سری ساخت با کنتاکتور هماهنگ باشد. مثلاً در مدارهایی که از کنتاکتور اشنایدر سری LC1D استفاده میشود، معمولاً بیمتالهای سری LRD گزینه مناسبتری هستند.
اگر در مرحله اجرا یا مونتاژ تابلو هستید، آشنایی با سیم کشی بی متال به کنتاکتور و همینطور نحوه اتصال بی متال به کنتاکتور هم کمک میکند مدار را دقیقتر و بدون خطا ببندید.
نکات فنی مهم در انتخاب بی متال
برای اینکه انتخاب بیمتال فقط روی کاغذ درست نباشد و در عمل هم جواب بدهد، این نکات فنی را حتماً در نظر بگیرید:
- بهتر است از بیمتالهای جبرانشده در برابر دمای محیط استفاده شود تا تغییرات دمای داخل تابلو روی عملکرد آن اثر منفی نگذارد.
- در کاربردهای سنگین یا مدارهایی که استارتهای پیاپی دارند، بیمتال با کلاس تریپ 20 یا 30 انتخاب مناسبتری است.
- اگر بار سهفاز شما احتمال قطع فاز یا عدم تعادل فاز دارد، استفاده از بیمتال دارای Phase Loss Protection اهمیت زیادی پیدا میکند.
- تنظیم بیمتال باید دقیقاً طبق دیتاشیت و دستورالعمل سازنده انجام شود تا در زمان لازم، قطع مدار بهدرستی صورت بگیرد.
- برای خرید تجهیزات اصلی و هماهنگ، مراجعه به نمایندگی اشنایدر میتواند خیال شما را از بابت اصالت کالا و تطابق فنی راحتتر کند.
جدول رنج جریان بی متال اشنایدر
در جدول زیر، رنج جریان بیمتالهای سری TeSys اشنایدر الکتریک آورده شده است. این اطلاعات بر اساس دیتاشیت رسمی این برند تنظیم شده و برای انتخاب بیمتال متناسب با توان و جریان موتور کاربرد زیادی دارد.
| ردیف | مدل بیمتال | رنج جریان (A) | کلاس تریپ | توان تقریبی موتور (400V) | کاربرد معمول |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | LRD01 | 0.10 – 0.16 | 10A | 0.06 kW | کنترل مدارهای فرمان کوچک |
| 2 | LRD02 | 0.16 – 0.25 | 10A | 0.09 kW | موتورهای کوچک آزمایشگاهی |
| 3 | LRD03 | 0.25 – 0.4 | 10A | 0.12 kW | بارهای سبک و فنهای کوچک |
| 4 | LRD04 | 0.4 – 0.63 | 10A | 0.18 kW | پمپهای کوچک و دمندهها |
| 5 | LRD05 | 0.63 – 1.0 | 10A | 0.25 kW | موتورهای ابزار دقیق |
| 6 | LRD06 | 1.0 – 1.6 | 10A | 0.55 kW | کاربردهای سبک صنعتی |
| 7 | LRD07 | 1.6 – 2.5 | 10A | 0.75 kW | موتورهای عمومی |
| 8 | LRD08 | 2.5 – 4.0 | 10A | 1.1 kW | پمپها و کمپرسورهای کوچک |
| 9 | LRD10 | 4.0 – 6.0 | 10A | 1.5 kW | کاربردهای عمومی |
| 10 | LRD12 | 5.5 – 8.0 | 10A | 2.2 kW | نوار نقاله و بالابرها |
| 11 | LRD14 | 7.0 – 10.0 | 10A | 3 kW | پمپهای متوسط |
| 12 | LRD16 | 9.0 – 13.0 | 10A | 4 kW | کمپرسورهای متوسط |
| 13 | LRD21 | 12.0 – 18.0 | 10A | 5.5 kW | موتورهای بزرگتر |
| 14 | LRD22 | 17.0 – 25.0 | 10A | 7.5 kW | کاربردهای صنعتی سنگین |
| 15 | LRD32 | 23.0 – 32.0 | 10A | 11 kW | تابلوهای قدرت |
| 16 | LRD33 | 30.0 – 40.0 | 10A | 15 kW | موتورهای سهفاز بزرگ |
| 17 | LRD35 | 37.0 – 50.0 | 10A | 18.5 kW | نوار نقالههای سنگین |
| 18 | LRD36 | 48.0 – 65.0 | 10A | 22 kW | موتورهای سنگین صنعتی |
نکات تکمیلی برای استفاده از جدول رنج جریان بی متال
برای استفاده درست از این جدول، این چند نکته را هم در نظر داشته باشید:
- مقدار تنظیم بیمتال بهتر است حدود 10 درصد بالاتر از جریان نامی موتور در نظر گرفته شود.
- اگر از کنتاکتور اشنایدر سری LC1D استفاده میکنید، انتخاب بیمتال همسری LRD بهترین هماهنگی را ایجاد میکند.
- در تابلوهایی که چند موتور بهصورت همزمان کار میکنند، برای هر موتور باید بیمتال مجزا در نظر گرفته شود.
جمعبندی
بیمتال یکی از مهمترین تجهیزات حفاظتی در مدارهای الکتروموتوری است که وظیفه اصلی آن محافظت از موتور در برابر اضافهبار است. برای اینکه این حفاظت بهدرستی انجام شود، انتخاب رنج جریان بیمتال باید دقیقاً بر اساس جریان نامی موتور انجام شود؛ به همین دلیل تکنسینها و طراحان تابلو برق معمولاً به جدول رنج جریان بیمتال مراجعه میکنند تا مدلی را انتخاب کنند که بیشترین هماهنگی را با شرایط واقعی مدار داشته باشد.
در میان برندهای موجود، بیمتالهای اشنایدر بهویژه سری LRD بهدلیل دقت عملکرد، کیفیت ساخت و سازگاری کامل با کنتاکتورهای سری LC1D، یکی از گزینههای رایج در پروژههای صنعتی محسوب میشوند. این بیمتالها در بازههای مختلف جریان طراحی شدهاند و امکان تنظیم دقیق متناسب با توان و جریان موتور را فراهم میکنند.
اصل ماجرا ساده است: اگر رنج بیمتال بالاتر از جریان واقعی موتور انتخاب شود، حفاظت بهدرستی انجام نمیشود و احتمال آسیب به موتور بالا میرود؛ اگر هم رنج پایینتر باشد، موتور بیدلیل از مدار خارج میشود و روند کار مختل خواهد شد. بنابراین بررسی جریان نامی موتور، در نظر گرفتن شرایط راهاندازی، انتخاب بازه مناسب از جدول و هماهنگی بیمتال با کنتاکتور، مهمترین قدمها برای داشتن یک مدار ایمن و پایدار هستند.