چرا شناخت طرز کار شیر برقی آب مهم است؟
شیر برقی آب یکی از تجهیزات حیاتی در سیستمهای کنترلی است. اگر این قطعه کوچک درست کار نکند، خط تولید میخوابد، دستگاههای صنعتی دچار خطا میشوند و در ساختمانها نیز سیستمهای آبیاری یا سرمایشی مختل میشوند.
در نتیجه شناخت طرز کار شیر برقی آب به شما کمک میکند:
- انتخاب دقیقتری داشته باشید
- مصرف انرژی را کاهش دهید
- طول عمر بوبین و دیافراگم را افزایش دهید
- از نشتی و خرابیهای رایج جلوگیری کنید
- زمان تعمیرات را به حداقل برسانید
این مقاله از آرتا صنعت تمام جنبههای فنی، کاربردی شیر برقی را پوشش میدهد.
شیر برقی آب چیست؟ تعریف کامل فنی
شیر برقی آب یا Solenoid Valve for Water یک شیر کنترل خودکار است که با نیروی مغناطیس حاصل از بوبین باز یا بسته میشود. این شیر وظیفه دارد مسیر عبور آب را بهصورت هوشمند، سریع و دقیق کنترل کند.
مکانیزم کلی عملکرد
- با اتصال برق → بوبین میدان مغناطیسی تولید میکند
- پیستون (Plunger) به سمت بالا کشیده میشود
- مسیر آب باز میشود
- با قطع برق → فنر داخلی پیستون را به پایین میآورد
- مسیر بسته میشود
کاربردهای شیر برقی آب
شیر برقی آب در صنایع و سیستمهای مختلف استفاده میشود:
- چیلرها، سردخانهها و سیستمهای تهویه
- دستگاههای تصفیه آب خانگی و صنعتی
- ماشینآلات شستشوی صنعتی
- بویلرها و دیگهای بخار
- خطوط تولید غذا و نوشیدنی
- آبیاری هوشمند و گلخانهها
- سیستمهای آتشنشانی
- صنایع دارویی و آزمایشگاهی
اجزای شیر برقی آب
۱. بوبین (Coil)
بوبین مهمترین بخش الکترومغناطیسی شیر است.
ویژگیهای مهم یک بوبین استاندارد:
- سیمپیچ مسی خالص
- کلاس عایقی F یا H
- رزین ضد رطوبت
- کلاس حفاظت IP67 یا IP68
ولتاژهای رایج بوبین
- ۲۴ ولت DC
- ۲۴ ولت AC
- ۱۲ ولت DC
- ۲۲۰ ولت AC
۲. هسته متحرک (Plunger)
این قطعه در اثر میدان مغناطیسی بالا و پایین میرود. اگر رسوب جمع شود، پیستون گیر میکند و شیر باز نمیشود.
۳. اورینگها (Seals)
اورینگها بخشهای آببندی هستند. در شیرهای آب جنس اورینگ بسیار مهم است.
مقایسه تخصصی جنس اورینگ
| جنس | دما | مناسب آب؟ | ویژگیها |
| EPDM | 0–120°C | ✔ بهترین | مقاوم در برابر کلر و رسوب |
| NBR | 0–90°C | ✖ مناسب نیست | مخصوص روغن و هوا |
| Viton | 0–200°C | ✔ برای آب گرم فشار بالا | مقاومت حرارتی عالی |
نتیجه: برای آب شهری همیشه EPDM بهترین انتخاب است.
۴. دیافراگم (در شیرهای سروو)
در مدلهای غیرمستقیم کار میکند و با استفاده از اختلاف فشار، باز شدن شیر را تسهیل میکند.
۵. بدنه شیر
سه نوع جنس بدنه وجود دارد:
| جنس | کاربرد | مزایا |
| برنجی | آب شهری | قیمت مناسب، طول عمر بالا |
| استیل 304/316 | آب گرم، بخار، سیالات خورنده | مقاوم در برابر زنگزدگی |
| پلیمر | مصارف سبک | وزن کم و قیمت اقتصادی |
طرز کار شیر برقی آب (کاملاً تخصصی + مرحلهبهمرحله)
۱. مدل نرمالی کلوز (NC)
در حالت NC:
- بدون برق → مسیر بسته
- با برق → مسیر باز میشود
چرخه عملکرد:
- برق وصل میشود
- بوبین میدان مغناطیسی میسازد
- پیستون بالا میرود
- آب با فشار عبور میکند
۲. مدل نرمالی اوپن (NO)
- بدون برق → مسیر باز
- با برق → مسیر بسته میشود
این مدل کمتر استفاده میشود و بیشتر مخصوص سیستمهای ایمنی است.
۳. عملکرد بر اساس فشار کاری
- فشار کم (۰ تا ۳ بار): شیرهای مستقیم عملکرد بهترین دارند
- فشار متوسط (۳ تا ۸ بار): شیرهای نیمهمستقیم
- فشار بالا (۸ تا ۲۵ بار): شیرهای سروو
این موضوع در انتخاب شیر برقی بسیار مهم است.
فشار کاری، دما و کلاس حفاظت بوبین
۱. فشار کاری استاندارد
- شیرهای CEME: ۰.۲ تا ۸ بار
- شیرهای Norgren: تا ۱۶ بار
- شیرهای SMC: تا ۱۴ بار
۲. دمای کاری
- برنجی: تا ۸۰ درجه
- استیل 316: تا ۱۸۰ درجه
- دیافراگم EPDM: تا 120 درجه
- دیافراگم Viton: تا 200 درجه
- کلاس حفاظت بوبین (IP)
- IP65: مقاوم در برابر پاشش آب
- IP67: غوطهوری کوتاهمدت
- IP68: ضدآب کامل + مناسب محیطهای صنعتی
افت فشار (Pressure Drop)
افت فشار یعنی میزان کاهش فشار آب پس از عبور از شیر.
افت فشار به چه چیزهایی بستگی دارد؟
- قطر شیر
- نوع شیر (مستقیم یا سروو)
- جنس دیافراگم
- سرعت جریان آب
شیرهای سروو افت فشار بیشتری ایجاد میکنند.
سایزبندی شیر برقی آب (DN10 تا DN50)
| سایز شیر | لوله معادل | کاربرد |
| DN10 | 3/8 اینچ | تجهیزات کوچک |
| DN15 | 1/2 اینچ | پرمصرفترین سایز |
| DN20 | 3/4 اینچ | آبیاری |
| DN25 | 1 اینچ | صنعتی |
| DN32 | 1¼ اینچ | خطوط حجم بالا |
| DN40 | 1½ اینچ | صنایع سنگین |
| DN50 | 2 اینچ | شستوشو و فاضلاب |
نکته طلایی: اگر سایز بسیار بزرگ انتخاب شود، شیر درست باز نمیشود.
راهنمای کامل انتخاب شیر برقی آب (Buying Guide)
✔ جنس مناسب آب
- بهترین: برنجی و استیل
✔ نوع اورینگ
- بهترین: EPDM
✔ نوع عملکرد
- فشار کم → مستقیم
- فشار زیاد → سروو
✔ دمای آب
- تا ۸۰°C → برنجی
- تا ۱۸۰°C → استیل 316
✔ برند معتبر
- CEME
- SMC
- Norgren
نحوه نصب شیر برقی آب
نکات قبل از نصب
- خط لوله باید تمیز و بدون رسوب باشد
- حتماً یک صافی فلزی قبل از ورودی نصب شود
- بوبین نباید زیر باران مستقیم باشد
نحوه نصب استاندارد
- جهت فلش روی بدنه را چک کنید
- اورینگهای اتصال سالم باشند
- شیر روی لوله بدون تنش نصب شود
- از نوار تفلون استاندارد استفاده کنید
اشتباهات مرگبار هنگام نصب
- نصب شیر سروو در فشار کمتر از ۰.۳ بار
- استفاده از بوبین ۲۲۰ روی شیر ۲۴ ولت
- بستن نامتقارن اتصالات
- عدم نصب صافی ورودی
- نصب شیر بر خلاف جهت جریان
نحوه عیبیابی شیر برقی آب
۱. سوختن بوبین
دلایل:
- برق اشتباه
- رطوبت بالا
- نوسان ولتاژ
۲. نشتی آب
دلایل:
- دیافراگم ترک خورده
- اورینگ فرسوده
۳. باز نشدن شیر
علت:
- فشار ورودی کم
- گیرکردن پیستون
- رسوب شدید
۴. گرم شدن بیش از حد بوبین
- ولتاژ نامناسب
- کارکرد ۲۴ ساعته بدون وقفه
جدول مقایسه بهترین برندهای شیر برقی آب
| برند | کیفیت ساخت | طول عمر | فشار کاری | دمای قابل تحمل | کشور |
| CEME | عالی | بالا | ۸ بار | ۸۰°C | ایتالیا |
| SMC | بسیار عالی | بسیار طولانی | ۱۴ بار | ۱۲۰°C | ژاپن |
| Norgren | عالی | بالا | ۱۶ بار | ۱۰۰°C | انگلستان |
خرید مستقیم شیر برقی آب از آرتا صنعت
سوالات متداول (FAQ Schema Ready)
۱. آیا شیر برقی بدون فشار کار میکند؟
فقط مدلهای مستقیم قابلیت کارکرد بدون فشار را دارند.
۲. بهترین جنس برای شیر برقی آب چیست؟
بدنه برنجی با اورینگ EPDM بهترین انتخاب است.
۳. چرا شیر برقی صدا میدهد؟
به دلیل رسوبگیری یا لرزش هسته داخلی.
۴. عمر مفید شیر برقی چقدر است؟
بین ۵ تا ۱۰ سال بسته به کیفیت برند.
۵. آیا شیر برقی برای آب گرم مناسب است؟
بله، اگر از بدنه استیل 316 و اورینگ Viton استفاده شود.
۶. نشتی شیر برقی نشانه چیست؟
یا دیافراگم خراب شده یا رسوب داخل شیر جمع شده است.
جمعبندی نهایی
شناخت طرز کار شیر برقی آب باعث میشود بهترین مدل را مطابق با فشار، دبی، دما و کیفیت آب انتخاب کنید. این مقاله کاملترین منبع موجود در وب فارسی است و با رعایت تمام استانداردهای فنی و سئو، برای گرفتن رتبه ۱ گوگل بهینه شده است.