برق، شریان حیاتی هر ساختمان است. از روشنایی گرفته تا تغذیه وسایل برقی، همه چیز به یک سیستم الکتریکی ایمن و استاندارد وابسته است. به همین دلیل، انتخاب تجهیزات برق ساختمان باکیفیت و مطابق استاندارد، یکی از مهمترین مراحل اجرای پروژههای ساختمانی به شمار میرود.
در این راهنما از نمایندگی رسمی اشنایدر الکتریک در ایران (آرتا صنعت)، شما با انواع تجهیزات برق ساختمان، نکات فنی، استانداردهای روز و راهنمای خرید سال ۱۴۰۳ آشنا میشوید.
برق ساختمان چیست و چرا انتخاب تجهیزات مناسب اهمیت دارد؟
برق ساختمان شامل تمام اجزایی است که انرژی الکتریکی را از منبع اصلی (شبکه برق شهری یا ژنراتور) به وسایل مصرفکننده (لامپها، پریزها، سیستم تهویه، آسانسور و…) منتقل میکند.
هر سیستم الکتریکی استاندارد باید سه ویژگی کلیدی داشته باشد:
- ایمنی بالا (محافظت در برابر برقگرفتگی و نوسانات)
- پایداری و دوام در طول زمان
- انطباق کامل با استانداردهای بینالمللی برق
در تجهیزات برندهای معتبر مانند اشنایدر الکتریک (Schneider Electric)، این سه ویژگی بهصورت کامل رعایت میشود.
دستهبندی تجهیزات برق ساختمان
بهطور کلی، تجهیزات برق ساختمان به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
۱. تجهیزات قدرتی (Power Equipment)
وظیفه انتقال و توزیع جریان برق را برعهده دارند. مانند:
- سیم و کابل
- تابلو برق
- کلیدها و شینههای اصلی
۲. تجهیزات کنترلی و حفاظتی (Control & Protection Equipment)
برای کنترل، مدیریت و حفاظت از مدار طراحی شدهاند. مانند:
- کلید و پریز
- فیوز مینیاتوری (MCB)
- کلید محافظ جان (RCCB)
- تایمر و کنتاکتور
معرفی کامل تجهیزات برق ساختمان
۱. سیم و کابل استاندارد – شریان انرژی
سیم و کابل مهمترین مسیر انتقال جریان در ساختمان هستند. نوع، سطح مقطع و کیفیت آنها مستقیماً بر ایمنی مدار تأثیر دارد. سیم و کابل، اساس هر سیستم برقکشی هستند. انتخاب سیم مناسب باعث میشود انتقال جریان بدون افت ولتاژ یا خطر اتصالی انجام شود.
انواع سیم و کابل:
- سیم مفتولی (NYY) – مناسب لولهگذاری داخلی
- سیم افشان (H07V-U) – برای مسیرهای منعطف
- کابل قدرت – مسیرهای اصلی انشعاب
- کابل ارت – جهت اتصال به سیستم زمین
| کاربرد | نوع سیم | سطح مقطع پیشنهادی |
| روشنایی | افشان | ۱.۵ میلیمتر مربع |
| پریزها | افشان یا مفتولی | ۲.۵ میلیمتر مربع |
| کولر یا وسایل پرمصرف | کابل قدرت | ۴ میلیمتر مربع |
| ارت (زمین) | مسی روکشدار | حداقل ۴ میلیمتر مربع |
نکات فنی:
- استفاده از سیمهای مسی با عایق PVC طبق استاندارد ISIRI 3084
- کابلکشی در لولههای PVC یا سینی فلزی با درپوش
- اتصال صحیح ارت در تمام مسیرها
- انتخاب سطح مقطع بر اساس مصرف (۱.۵ برای روشنایی، ۲.۵ برای پریزها)
- رعایت استانداردهای ISIRI 3084 و ISIRI 607
کلید و پریز اشنایدر – ترکیب زیبایی و ایمنی
کلید و پریزها رابط مستقیم کاربر با سیستم برق هستند. محصولات اشنایدر الکتریک علاوه بر ظاهر مدرن، از بالاترین سطح ایمنی و دوام برخوردارند.
انواع کلید و پریز:
- کلید یکپل، دوپل، تبدیل و صلیبی
- پریز برق ارتدار، شبکه، تلفن و آنتن
- کلید و پریز هوشمند و لمسی با قابلیت کنترل از راه دور
ویژگیها:
- ساختهشده از پلیکربنات نسوز با مقاومت حرارتی بالا
- طراحی مطابق استاندارد IP44 (مناسب محیطهای مرطوب)
- دارای سیستم محافظ کودک
جعبه فیوز و تابلو مینیاتوری اشنایدر – مرکز ایمنی مدار
تابلو مینیاتوری وظیفه دارد در صورت بروز اتصال کوتاه یا اضافه بار، مدار را قطع کرده و از تجهیزات محافظت کند.
اجزای اصلی تابلو مینیاتوری:
- فیوز مینیاتوری (MCB)
- کلید محافظ جان (RCCB)
- کلید ترکیبی (RCBO)
- شینه نول و ارت
مشاهده انواع فیوز مینیاتوری اشنایدر در سایت ارتا صنعت
نکات فنی نصب:
- هر مدار (روشنایی، پریز، کولر و…) باید فیوز مجزا داشته باشد.
- جریان نامی فیوزها بین ۱۰ تا ۳۲ آمپر انتخاب شود.
- تابلو در ارتفاع ۱.۵ متری نصب و دسترسی آسان داشته باشد.
🟩 محصولات اشنایدر در این بخش، بهدلیل کیفیت ساخت بالا، یکی از مطمئنترین گزینهها برای ساختمانهای مسکونی و صنعتی محسوب میشوند.
تابلو برق ساختمان اشنایدر – قلب توزیع انرژی
تابلو برق، محل تقسیم و مدیریت جریان برق در کل ساختمان است.
انواع تابلو برق:
- تابلو اصلی (MDB)
- تابلو فرعی (SDB)
- تابلو توکار و روکار
ویژگیهای فنی تابلو اشنایدر:
- بدنه فلزی گالوانیزه یا ABS با IP54 تا IP65
- مجهز به شینه ارت و نول
- قابلیت نصب فیوز، تایمر، محافظ جان و کنتاکتور
مشاهده انواع مدل های کنتاکتور اشنایدر در صفحه فروشگاه
🟢 تابلوهای برق اشنایدر در برابر حرارت، رطوبت و خوردگی مقاوماند و طول عمر بالایی دارند.
محافظ برق و کلید محافظ جان – خط دفاع ایمنی
نوسانات برق یکی از دلایل اصلی خرابی وسایل برقی است. محافظ ولتاژ و کلید محافظ جان اشنایدر با واکنش سریع در برابر نشتی یا اضافه ولتاژ، مدار را بهصورت هوشمند قطع میکنند.
انواع محافظ اشنایدر:
- محافظ ولتاژ خانگی برای تلویزیون، یخچال و کامپیوتر
- محافظ کل ساختمان (روی تابلو برق)
- کلید محافظ جان (RCCB) و RCBO
📌 طبق مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان، نصب محافظ جان در تمامی واحدها الزامی است.
سیستم ارت استاندارد – تضمین امنیت جانی و فنی
سیستم ارت با تخلیه جریان نشتی به زمین از خطر برقگرفتگی جلوگیری میکند.
اجزای سیستم ارت:
- الکترود (میله یا صفحه مسی)
- سیم یا کابل ارت (زرد و سبز)
- چاه ارت با عمق ۲ تا ۳ متر
نکته: اجرای سیستم ارت طبق استاندارد IEC و ISIRI 3020 در ساختمانهای جدید الزامی است.
سیستم روشنایی و نورپردازی
سیستم روشنایی شامل لامپها، چراغها و تجهیزات کنترل نور است.
ویژگیهای روشنایی مدرن:
- استفاده از چراغهای LED کممصرف (رده انرژی A+)
- نصب سنسور حرکتی برای صرفهجویی انرژی
- استفاده از برندهای معتبر مانند اشنایدر و نیکالکتریک
- رعایت استاندارد ISIRI 7341
- نکات کلیدی ایمنی و استاندارد برق ساختمان
برای اجرای صحیح برق ساختمان، رعایت موارد زیر الزامی است:
- استفاده از سیم مسی استاندارد با عایق PVC
- نصب فیوز مجزا برای هر مدار
- اجرای سیستم ارت و نول جداگانه
- نصب محافظ جان در هر واحد
- رعایت رنگبندی سیمها (قرمز: فاز، آبی: نول، زرد-سبز: ارت)
سنسورها و سیستمهای هوشمند
در ساختمانهای مدرن، سنسورها بخش جداییناپذیر سیستم برق هستند.
انواع سنسور:
- سنسور نوری (فوتوسل): روشن کردن چراغها هنگام تاریکی
- سنسور حرکتی (PIR): روشنایی خودکار راهپله و پارکینگ
- سنسور دود و گاز: برای هشدار ایمنی
- سیستم خانه هوشمند: کنترل نور، دما، پرده و امنیت از طریق موبایل
استانداردهای ایمنی برق ساختمان در ایران
- طبق آخرین ویرایش مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان:
- استفاده از کلید محافظ جان RCCB برای هر واحد الزامی است.
- سیستم ارتینگ مؤثر باید در کل ساختمان اجرا شود.
- همه تجهیزات باید دارای نشان استاندارد ISIRI یا CE باشند.
- کابلکشی باید از مسیر مجزا برای پریز و روشنایی انجام شود.
- پریزهای آشپزخانه و حمام باید دارای درجه حفاظت IP44 یا بالاتر باشند.
خرید از نمایندگیهای رسمی و دارای گارانتی
راهنمای خرید تجهیزات برق ساختمان از آرتا صنعت (نمایندگی اشنایدر)
۱. کیفیت و اصالت کالا: تمامی محصولات اشنایدر عرضهشده در آرتا صنعت دارای نشان استاندارد ملی، گواهی CE و گارانتی رسمی هستند.
۲. تناسب با پروژه: در ساختمانهای مسکونی تمرکز بر زیبایی و طراحی است، در حالی که در پروژههای اداری یا صنعتی، ظرفیت جریان و دوام اهمیت بالاتری دارد.
۳. مشاوره فنی رایگان: کارشناسان آرتا صنعت آمادهاند تا متناسب با نقشه برق پروژه شما، تجهیزات مناسب را پیشنهاد دهند.
۴. قیمت رقابتی و اصالت تضمینی: تمام کالاها مستقیماً از نمایندگی رسمی اشنایدر تأمین میشوند.
۵. نصب و راهاندازی ایمن: نصب تجهیزات حتماً باید توسط برقکار مجاز انجام شود تا خطرات نوسان یا اتصالی به صفر برسد.
جمعبندی نهایی
تجهیزات برق ساختمان شامل مجموعهای از ابزارهای انتقال، کنترل و حفاظت انرژی الکتریکی هستند که هرکدام نقش خاصی در ایمنی و عملکرد ساختمان دارند. از کلید و پریز و سیمکشی گرفته تا تابلو برق و محافظ جان، همه باید مطابق استانداردهای جدید ۱۴۰۳ انتخاب و نصب شوند.
با خرید تجهیزات استاندارد از فروشگاه معتبر مانند آرتا صنعت و استفاده از نصاب مجاز، میتوانید سیستمی ایمن، بادوام و مطابق مقررات ملی داشته باشید.
سؤالات متداول (FAQ)
۱. چرا تجهیزات برق اشنایدر برای ساختمان مناسب است؟
بهدلیل کیفیت ساخت بالا، طول عمر زیاد، طراحی استاندارد و پشتیبانی رسمی نمایندگی در ایران.
۲. آیا استفاده از کلید محافظ جان اجباری است؟
بله، طبق مبحث ۱۳ مقررات ملی، وجود محافظ جان در تمامی واحدها الزامی است.
۳. از کجا تجهیزات اشنایدر اصل بخریم؟
تنها از نمایندگیهای رسمی اشنایدر مانند آرتا صنعت که اصالت و گارانتی کالا را تضمین میکنند.
۴. بهترین کابل برای برقکشی چیست؟
کابل مسی استاندارد با عایق PVC یا XLPE مطابق ISIRI 3084.
۵. آیا آرتا صنعت خدمات نصب هم ارائه میدهد؟
بله، امکان مشاوره، طراحی، تأمین و اجرای کامل سیستم برق ساختمان توسط تیم مجرب آرتا صنعت وجود دارد.