هر آنچه باید در مورد نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور بدانید!

نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور: با توجه به جریان و ولتاژ موتور خود، کنترل فاز مناسب را انتخاب کنید. سیم نول را به ترمینال N کنترل فاز وصل کنید. در سیستم‌های سه فاز، فازها را به ترمینال‌های L1، L2 و L3 کنترل فاز وصل کنید. یک سیم از ترمینال‌های COM و NO کنترل فاز را به کنتاکتور وصل کنید.

کنترل فاز و کنتاکتور اشنایدر جزو ابزارهای اصلی در سیستم‌های برق هستند که در کنار هم برای محافظت از تجهیزات الکتریکی در مقابل نوسانات ولتاژ به کار می‌روند. نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور جزو کارهای تخصصی است که باید توسط افراد کاربلد در این زمینه انجام بگیرد. برای این کار با برخورداری از تجهیزات لازم و قطع برق محیط، می‌توانید کابل‌ها را بر اساس رنگی که دارند، به ترمینال مربوطه اتصال داده و در نهایت دست به تست و بررسی آن بزنید. استفاده از کنترل فاز در اماکن تجاری و مسکونی جزو مسائل الزامی به شمار می‌آید که نبود آن می‌تواند مشکلاتی را برای موتور و سیستم به بار بیاورد.  برای کسب اطلاعات بیشتر درباره نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور در ادامه مطلب همراه آرتا صنعت نمایندگی اشنایدر اصلی باشید.

کنترل فاز چیست؟ هرآنچه که باید بدانید!

شاید برای شما هم تابه‌حال این سوال پیش آمده باشد که کنترل فاز چیست؟ باید بدانید که کنترل فاز یا همان رله حفاظت فاز یکی از قطعات مهم و حیاتی در طراحی مدار فرمان تجهیزات صنعتی است که نقش بسزایی در حفاظت از الکتروموتورها دارد. این وسیله به‌عنوان کلید ایمنی عمل کرده و می‌تواند از بروز مشکل برای مدار در برابر اختلاف ولتاژ جلوگیری کند. 

بیشتر سیستم‌ها و تجهیزات صنعتی سه فازه هستند و در صورت عدم وجود یکی از فازها، ممکن است با مشکلاتی روبرو شوید. این وسیله با داشتن کنترل و نظارت روی ولتاژ و توالی فازها، می‌تواند از بروز مشکلات مختلف از جمله افزایش بیش از حد یا حتی کاهش زیاد ولتاژ، قطع فاز، تعادل نداشتن فاز و غیره پیشگیری کند. رله حفاظت فاز به شکلی طراحی و ساخته شده که بتواند در صورت تشخیص هرگونه مشکلی، دست به قطع خودکار برق بزند. 

این کار اجازه آسیب رسیدن به تجهیزات الکتریکی را نمی‌دهد. این رله در حوزه‌های متنوعی همچون صنایع، کشاورزی، ساختمان‌های تجاری و منازل مسکونی قابل‌استفاده بوده و می‌تواند باعث ایجاد مزایایی از جمله افزایش ایمنی و حفاظت از تجهیزات الکتریکی در برابر آسیب شود.

وظایف کنترل فاز چه هستند؟

با استفاده از کنترل فاز می‌توانید میزان عمر موتور را افزایش داده و هزینه‌های مصرفی را به حد قابل توجهی کاهش دهید. ولی دراین‌بین کنترل فاز نیز همچون هر وسیله صنعتی دیگری دارای یکسری وظایف خاص است که باید بتواند به‌درستی آن‌ها را انجام دهد. عملکرد نادرست کنترل فاز می‌تواند مشکلاتی را به بار بیاورد و موجب از کار افتادن موتور و سیستم‌های مورداستفاده شود. به ‌این منظور لازم است با بخشی از وظایف کلی آن آشنا شده و بدانید که این رله برای چه کاربردی به کار می‌رود. وظایف کنترل فاز عبارت است از:

وظایف کنترل فاز: حفاظت از تجهیزات الکتریکی

کنترل فاز به شکلی طراحی شده که امکان محافظت از هر تجهیزات الکتریکی را در مقابل حوادث و خطرات گوناگون داشته باشد و اجازه ایجاد مشکل را ندهد. به این منظور باید در صورت بروز هر یک از شرایط زیر، دست به قطع کردن مدار فرمان بزند:

1. ولتاژ بیش از حد مجاز و تعیین‌شده
2. ولتاژ کمتر از حد مجاز
3. جابه‌جاشدن هر یک از فازها
4. تقارن نداشتن فازها با یکدیگر
5. قطع شدن یکی از فازها

وظایف کنترل فاز: کاهش زمان خرابی

این رله با محافظت از تجهیزات می‌تواند از خرابی آن‌ها پیشگیری کند. خرابی تجهیزات می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی شود که کاهش زمان خرابی نیز تأثیر مثبتی روی بهره‌وری و کارایی داشته و به تولید درست کمک خواهد کرد. 

وظایف کنترل فاز: پیشگیری از بروز برق‌گرفتگی

یکی دیگر از وظایف مهم کنترل فاز، پیشگیری از بروز واقعه برق‌گرفتگی است. این وسیله با قطع برق در صورت وجود مشکل، می‌تواند از بروز آن جلوگیری کرده و اجازه رخ دادن آتش‌سوزی را ندهد.

وظایف کنترل فاز: محافظت در مقابل توالی فاز نامناسب

همان‌طور که گفتیم بیشتر سیستم‌ها به شکل سه فازه طراحی و ساخته شده‌اند و در صورت بروز مشکل یا حتی افزایش و کاهش ولتاژ یکی از آن‌ها، کنترل فاز می‌تواند مدار را قطع کرده و اجازه گرم شدن بیش از حد به موتور را ندهد.

آشنایی با علایم و چراغ‌های روی کنترل فاز

برای اینکه بتوانید از کنترل فازها به‌درستی و بدون مشکل استفاده کنید، لازم است با علایم و چراغ‌های آن‌ها آشنا شوید. هر یک از علایم و چراغ‌های آن نشان‌دهنده موضوعی هستند که کاربران با اطلاع از آن‌ها، می‌توانند از وضعیت برق ورودی و نحوه عیب‌یابی باخبر شوند. چرا که در صورت آشنایی نداشتن با آن‌ها و اتصال سیم به محل نادرست، احتمال دارد باعث بروز خطراتی شوید. معنای عبارات نوشته شده روی کنترل فاز به شکل زیر است:

1. R-S-T: برق سه فاز را به محل سه پیچ T، S و R وصل کنید.
2. AC: این چراغ نشان‌دهنده وجود ولتاژ شبکه است.
3. REL: چراغ REL نشان می‌دهد که رله مورداستفاده وصل شده است یا خیر.
4. F:  نشان‌دهنده افزایش یا کاهش ولتاژ می‌باشد.
5. P: این چراغ نیز نشان‌دهنده جابه‌جاشدن فازها یا حتی دوفاز شدن آن‌هاست.
6. 15: محل وصل ورودی فرمان است.
7. 18-16: مکان وصل کردن خروجی فرمان است.
8. On delay: ولوم تنظیم‌کننده زمان اتصال می‌باشد.
9. Sen-u: وظیفه تنظیم کردن حساسیت هنگام تقارن نداشتن فازها را بر عهده دارد.

نحوه نصب کنترل فاز با کنتاکتور

شاید شما هم ندانید که نحوه نصب کنترل فاز با کنتاکتور به چه صورت است؟ رله کنترل فاز به خاطر نداشتن توانایی لازم برای وصل و قطع کردن مستقیم، نیاز به کمک یک کنتاکتور دارد که در صورت عدم استفاده از آن و یا افزایش یا کاهش یک‌باره جریان، احتمال بروز نقص وجود دارد. 

برای نصب کنترل فاز با کنتاکتور لازم است برخوردار از تجهیزاتی بوده و یکسری مراحل مهم را طی کنید. برای این کار به تجهیزاتی از جمله کنترل فاز، کنتاکتور، نوار چسب برق، سیم برق، پیچ‌گوشتی، انبردست، آچار فرانسه و کاتر سیم نیاز دارید. نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور به شکل زیر است:

1. در ابتدا برق سه فاز را قطع کرده و به دلیل متفاوت بودن رنگ کابل‌ها، سیم‌های متناسب با میزان سطح ولتاژ را مشخص کنید. برخی از مدارهای AC دارای رنگ‌هایی همچون مشکی، قرمز و آبی هستند. با استفاده از پیچ‌گوشتی سه سیم‌های برق را جدا کرده و سیم‌هایی با رنگ‌های مشکی، قرمز و آبی را به ترتیب به پایانه‌های L1، L2 و L3 متصل کنید. 
2. سپس سیم‌های تعیین شده را به ترمینال‌هایی که از قبل مشخص کرده‌اید، متصل نمایید.
3. در مرحله آخر نیز مدار کنترل را به قسمت‌های مثبت و منفی اتصال داده و برای دستیابی به عملکرد صحیح، یک‌بار خاموش و روشن کنید.

پس از اتمام روند بستن کنترل فاز با کنتاکتور بهتر است برای اطمینان از عملکرد آن، دست به تست کردن بزنید. برای این کار با یک بررسی کلی از بسته شدن کامل و پاسخگویی کنتاکتور، می‌توانید از نبود هیچ‌گونه نویز، اختلال و سوختگی مطمئن شوید و در صورت وجود مشکل دست به برطرف‌سازی آن بزنید.

نصب یک کنترل فاز با کنتاکتور برای چند الکتروموتور

بستن کنترل فاز با کنتاکتور روشی کارآمد برای محافظت کردن از تجهیزات الکتریکی در اماکن مختلف است. رله کنترل فاز می‌تواند در صورت بروز هرگونه نوسانی، برق را قطع کرده و اجازه بروز آتش‌سوزی یا برق‌گرفتگی را ندهد. ولی باید بدانید که نحوه نصب کنترل فاز با کنتاکتور باید به شکل مرحله به مرحله انجام گرفته و به‌صورت صحیحی تنظیم شود. برای نصب یا بستن کنترل فاز با کنتاکتور برای چند الکتروموتور نیز باید برخوردار از تجهیزات بیان شده باشید. برای این کار کافی است طبق مراحل زیر پیش بروید:

1. ابتدا باید برق محیط را قطع کنید.
2. محل نصب مناسبی که دور از گردوغبار و دسترس عموم باشد را انتخاب نمایید.
3. کنترل فاز و کنتاکتور را در محل مربوطه نصب کنید.
4. سیم برق ورودی را به کنتاکتور وصل کرده و سیم برق خروجی کنتاکتور را به الکتروموتورهای موجود متصل کنید.
5. به ازای هر الکتروموتور موجود، یک سیم از خروجی کنترل فاز را به سیم‌پیچ فرمان کنتاکتور اتصال دهید.
6. درنهایت برق محیط را وصل کرده و عملکرد کنترل فاز و کنتاکتور را مورد بررسی و تست قرار دهید.

نکات مهم در حین بستن کنترل فاز با کنتاکتور

برای اینکه بتوانید روند نصب کنترل فاز با کنتاکتور را به‌درستی انجام دهید، لازم است نکات مهمی را در نظر بگیرید. رعایت نکات مهم می‌تواند نقش بسزایی در روند نصب درست آن داشته و از بروز حوادث ناگوار نیز جلوگیری کند. برخی از نکات مهم در حین بستن کنترل فاز با کنتاکتور عبارت‌اند از:

• بدون داشتن دانش و توانایی لازم دست به انجام این کار نزده و بهتر است از فرد متخصصی کمک بگیرید.
• قبل از هر کاری مطمئن شوید که برق محیط را قطع کرده‌اید و هیچ برق‌گرفتگی رخ نخواهد داد.
• از ابزار لازم همچون سیم‌چین، آچار فرانسه، پیچ‌گوشتی و… برخوردار باشید.
• اتصالات را به‌صورت محکم انجام دهید.
• از سیم‌هایی با سایز مناسب استفاده کنید.
• پس از پایان روند نصب، عملکرد مدار را تست کرده و از درستی آن اطمینان حاصل فرمایید. 
• کنترل فاز و کنتاکتورهای مصرفی باید به طور منظم چک و بررسی شوند.
• در صورت مشاهده مشکل باید سریعاً دست به رفع و برطرف‌سازی آن بزنید. 

با تسلط داشتن به مفاهیم ارائه شده در این مقاله، به‌راحتی می‌توانید روند نصب کنترل فاز با کنتاکتور را به‌صورت صحیح انجام داده و از هر تجهیزات الکتریکی در برابر نوسان ولتاژ محافظت کنید.

استفاده از کنترل فاز با کنتاکتور، روشی کارآمد و ایمن برای حفاظت از موتورهای الکتریکی در برابر افت ولتاژ، عدم تعادل فاز و سایر ناهنجاری‌های برق است. با نصب صحیح و تنظیم دقیق، این روش می‌تواند عمر موتور را افزایش دهد، از خرابی‌های پرهزینه جلوگیری کند و راندمان سیستم را بهبود بخشد.

در این مقاله از فروشگاه آرتا صنعت، نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور را شرح داده‌ایم. برای برطرف شدن ابهام‌ها نیز، سوال‌های متداول درباره نحوه بستن کنترل فاز با کنتاکتور را در ادامه مشاهده می‌کنید.

چه نوع کنترل فازی برای موتور من مناسب است؟

نوع کنترل فاز مناسب برای موتور شما به جریان و ولتاژ موتور بستگی دارد. برای انتخاب صحیح، می‌توانید به کاتالوگ موتور یا به یک متخصص برق مراجعه کنید.

آیا می‌توان از کنترل فاز بدون کنتاکتور استفاده کرد؟

بله، می‌توان از کنترل فاز بدون کنتاکتور استفاده کرد. اما استفاده از کنتاکتور، مزایایی مانند قطع و وصل آسان بار، حفاظت بیشتر موتور و افزایش طول عمر آن را به همراه دارد.

چگونه می‌توان عیب‌یابی کنترل فاز را انجام داد؟

در صورت بروز مشکل در عملکرد کنترل فاز، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. برق را قطع کنید.
2. اتصالات را بررسی کنید.
3. ولتاژ ورودی و خروجی کنترل فاز را اندازه بگیرید.
4. در صورت نیاز، کنترل فاز را با یک نمونه جدید تعویض کنید.

چرا استفاده از کنترل فاز با کنتاکتور در موتورهای تک فاز ضروری نیست؟

موتورهای تک فاز به طور ذاتی در برابر افت ولتاژ و عدم تعادل فاز مقاوم‌تر از موتورهای سه فاز هستند.

چه عواملی می‌توانند بر عملکرد کنترل فاز با کنتاکتور تاثیر بگذارند؟

عواملی مانند نوسانات ولتاژ، نویز الکتریکی و لرزش می‌توانند بر عملکرد کنترل فاز با کنتاکتور تاثیر بگذارند.

بهترین روش برای افزایش طول عمر کنترل فاز با کنتاکتور چیست؟

بهترین روش برای افزایش طول عمر کنترل فاز با کنتاکتور، استفاده از آن در شرایط مناسب، خنک‌سازی کافی و انجام سرویس‌های دوره‌ای است.