برای کنترل و فرمان کلید اتوماتیک به چه لوازمی نیاز داریم؟

کلید اتوماتیک یا کلید کمپکت (Molded Case Circuit Breaker / MCCB) از مهم‌ترین تجهیزات فشار ضعیف برای حفاظت، قطع و وصل مدار است. MCCB علاوه بر قطع جریان نامی، توانایی قطع اتصال کوتاه و حفاظت در برابر اضافه‌بار را دارد.
در محصولات اشنایدر الکتریک، ساختمان داخلی کلید کمپکت از سه کنتاکت اصلی (قدرت)، کنتاکت‌های کمکی و کنتاکت‌های جرقه‌گیر تشکیل شده و در دو ردهٔ سه‌پل و چهارپل و رنج جریان ۱۶ تا ۱۶۰۰ آمپر عرضه می‌شود. سری‌های NSX / NSXm به دلیل تنوع لوازم جانبی، کاربری آسان و سازگاری بالا در تابلوهای صنعتی بسیار رایج‌اند.

چرا لوازم جانبی در MCCB مهم است؟

با افزودن لوازم جانبی مناسب، می‌توانید:

• فرمان و قطع/وصل از راه دور را پیاده‌سازی کنید،
• مانیتورینگ و آلارم خطا داشته باشید،
• حفاظت‌های پیشرفته (مثل نشتی زمین) را فعال کنید،
• و نصب/نگهداری را ساده و ایمن‌تر انجام دهید.

لوازم جانبی کلید اتوماتیک اشنایدر

در طراحی سری NSX، بسیاری از رله‌ها، ماژول‌ها و متعلقات برای یک یا چند فریم‌سایز مشترک هستند (مثلاً از NSX100 تا NSX630). مهم‌ترین اقلام:

1. واحد قطع / تریپ
2. واحد حفاظتی میکرولوژیک (Micrologic)
3. واحد حرارتی–مغناطیسی TM-D
4. بخش حفاظتی نشتی زمین Vigi
5. رله شنت MX
6. رله آندرولتاژ MN
7. کنتاکت‌های کمکی OF/SD/SDE/SVD
8. مکانیزم موتور (Motor Operator)
9. دسته‌گردان اتصال مستقیم
10. دسته‌گردان شفت‌دار (Door-mounted)
11. کیت Plug-in
12. کیت کشویی (Draw-out Unit)
13. پوشش کوتاه/بلند ترمینال و دیوایدر فاز
14. ماژول SDx (رلهٔ فیدبک تریپ)
15. ماژول BSCM (Breaker Status Control Module)
16. ترمینال EverLink
17. اینترلاک (مکانیکی/الکتریکی)
18. پین‌ها و اتصالات جانبی نصب (Base, Side Plates, Pins)

بسته به مدل و فریم کلید، همهٔ موارد بالا قابل نصب نیستند؛ در ادامه کاربرد و نکات انتخاب هرکدام را می‌خوانید.

1. واحد قطع / تریپ (Trip Unit) در کلید اتوماتیک اشنایدر

واحد تریپ، بخش اصلی حفاظتی کلید کمپکت اشنایدر است. این بخش با تشخیص شرایط غیرعادی جریان (اضافه‌بار یا اتصال کوتاه) فرمان قطع کلید را صادر می‌کند و از تجهیزات و کابل‌ها در برابر آسیب محافظت می‌نماید. در کلیدهای سری NSX دو نوع واحد تریپ ارائه می‌شود:

الف) واحد حرارتی–مغناطیسی (TM-D)

واحد TM-D یک گزینه اقتصادی و پرکاربرد برای حفاظت‌های پایه است. این واحد شامل دو مکانیزم مجزا می‌باشد:

• بخش حرارتی (Thermal Trip): با استفاده از تیغه بی‌متال، اضافه‌بار طولانی‌مدت را تشخیص می‌دهد. با عبور جریان بیش از حد، بی‌متال خم شده و باعث قطع کلید می‌شود.

• بخش مغناطیسی (Magnetic Trip): از یک بوبین الکترومغناطیسی استفاده می‌کند که در جریان‌های بسیار زیاد (اتصال کوتاه) بلافاصله عمل کرده و کلید را قطع می‌کند.

ویژگی‌ها:

• حفاظت ساده و مطمئن در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه

• مناسب برای تابلوهای عمومی و بارهای ساده

• اقتصادی‌تر نسبت به واحدهای الکترونیکی

• تنظیم‌پذیری محدود (معمولاً فقط جریان نامی و آستانه‌های اصلی)

ب) واحد الکترونیکی میکرولوژیک (Micrologic)

واحد میکرولوژیک نسخه پیشرفته‌تر تریپ یونیت است و علاوه بر حفاظت پایه، امکانات کنترلی و مانیتورینگ بیشتری را فراهم می‌کند.

قابلیت‌ها:

• حفاظت‌های پیشرفته:

  • اضافه‌بار بلندمدت (Ir)

  • اتصال کوتاه کوتاه‌مدت (Isd)

  • اتصال کوتاه لحظه‌ای (Ii)

  • خطای زمین (Ig) در مدل‌های مجهز

• تنظیم‌پذیری دقیق: امکان انتخاب و تنظیم آستانه و زمان عملکرد برای هماهنگی حفاظتی (Selectivity)

• نمایش وضعیت بار: دارای LED نشانگر درصد بارگذاری کلید (سبز، زرد، قرمز)

• امکان مانیتورینگ و ارتباط: قابلیت اتصال به سیستم‌های کنترلی و مانیتورینگ از طریق ماژول‌های SDx و BSCM

• اندازه‌گیری و ثبت: توانایی اندازه‌گیری جریان، توان مصرفی و ثبت رویدادها برای تحلیل دقیق شبکه

• مدل‌های ویژه: مانند Micrologic 6.3 E-M که حفاظت‌های موتوری از جمله تشخیص Jam، عدم‌تقارن یا قطع فاز را نیز ارائه می‌دهد

2. واحد حفاظت میکرولوژیک (Micrologic)

میکرولوژیک قلب حفاظت پیشرفته در MCCB اشنایدر است: اندازه‌گیری جریان/توان، وقایع، آلارم‌ها و حفاظت‌های اضافه‌بار، اتصال کوتاه، خطای زمین و… . برخی سری‌های رایج:

Micrologic 2.x (مثلاً 2.2)

• کاربرد در توزیع، با حفاظت‌های:
  • Ir: آستانهٔ بلندمدت (اضافه‌بار)
  • Isd: حفاظت کوتاه‌مدت (اتصال کوتاه)
  • Ii: حفاظت لحظه‌ای
• سه LED روی پنل: سبز (آماده)، زرد (>۹۰٪ بار)، قرمز (>۱۰۵٪ بار)
• نمونه محاسبه آستانه اضافه‌بار: اگر کلید NSX250 با Micrologic 160A داشته باشیم و دایل‌ها روی Io=0.5 و Ir=0.8 باشد:
  آستانه اضافه‌بار = In × Io × Ir = ۱۶۰ × ۰٫۵ × ۰٫۸ = ۶۴A

Micrologic 2.3

• مناسب NSX400 تا NSX630
• تنظیمات مشابه 2.2 ولی برای جریان‌های بالاتر، با LED وضعیت و کانکتور تست.

Micrologic 5 و 6 (مثلاً 6.2 / 6.3 E-M)

• حفاظت‌های کامل‌تر شامل خطای زمین (G) و قابلیت‌های ویژهٔ موتوری (E-M)
• تنظیم‌های پیشرفته‌تر برای کوتاه‌مدت با یا بدون I²t، لحظه‌ای قابل تنظیم، تاخیرهای قابل تنظیم
• قابلیت تشخیص عدم تقارن فاز، قطعی فاز، Jam موتور و نمایش درصد بار
• انتخاب‌های حفاظت نول در کلیدهای ۴پل:
  • 4P 3D (نول حفاظت‌نشده)
  • 4P 3D+N/2 (حفاظت نول روی ۰٫۵In)
  • 4P 4D (حفاظت نول روی In)
• OSN: در بارهای با هارمونیک سوم زیاد، می‌توان آستانه حفاظت نول را روی ۱٫۶×Ir تنظیم کرد.

نکتهٔ نصب/سرویس: کانکتور تست جلوی کلید برای کیت تست به‌کار می‌رود تا عملکرد تریپ و لوازم جانبی بعد از نصب بررسی شود.

3. واحد حرارتی–مغناطیسی TM-D

واحد حرارتی–مغناطیسی (Thermal–Magnetic Trip Unit) یا به اختصار TM-D، یکی از رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین واحدهای حفاظتی در کلیدهای اتوماتیک کمپکت اشنایدر سری NSX است. این واحد وظیفه دارد در شرایط اضافه‌بار و اتصال کوتاه، کلید را قطع کند و از تجهیزات و کابل‌ها محافظت نماید.

ساختار و اصول عملکرد

این واحد شامل دو بخش اصلی است:

1. حفاظت حرارتی (Thermal Trip) – اضافه‌بار

   • از یک بی‌متال (Bimetal) تشکیل شده که با عبور جریان طولانی‌مدت بیشتر از جریان نامی، داغ شده و خم می‌شود.

   • خم شدن بی‌متال باعث آزاد شدن مکانیزم قطع کلید می‌شود.

   • زمان عملکرد به مقدار اضافه‌بار بستگی دارد (هرچه جریان بیشتر، زمان قطع سریع‌تر).

   • این حفاظت برای جلوگیری از آسیب به کابل‌ها و موتورها در برابر جریان‌های بالا و طولانی‌مدت کاربرد دارد.

2. حفاظت مغناطیسی (Magnetic Trip) – اتصال کوتاه

   • از یک بوبین الکترومغناطیسی تشکیل شده که هنگام عبور جریان‌های لحظه‌ای زیاد (اتصال کوتاه) سریعاً عمل می‌کند.

   • مکانیزم قطع تقریباً بی‌درنگ عمل کرده و مانع از تخریب شدید تجهیزات و خطرات ناشی از قوس الکتریکی می‌شود.

ویژگی‌های TM-D در کلیدهای اشنایدر

• ساده و اقتصادی: نسبت به واحدهای الکترونیکی (میکرولوژیک)، قیمت پایین‌تری دارد.

• قابل اطمینان: تکنولوژی مکانیکی ثابت‌شده‌ای دارد و در بسیاری از کاربردها کفایت می‌کند.

• تنظیم‌پذیر:

  • جریان اضافه‌بار (Ir) معمولاً در بازه‌ای بین ۰٫۷ تا ۱ × In قابل تنظیم است.

  • جریان لحظه‌ای (Ii) معمولاً به صورت ثابت یا در محدوده محدود تنظیم می‌شود.

• سازگار با سری NSX: در فریم‌های ۱۶A تا ۶۳۰A ارائه می‌شود.

• هماهنگی حفاظتی: امکان هماهنگ‌سازی با سایر کلیدهای بالادستی/پایین‌دستی دارد.

کاربردهای TM-D

• تابلو برق‌های عمومی و توزیع روشنایی/پریز

• حفاظت بارهای ساده مثل هیترها و بارهای اهمی

• کاربری‌های اقتصادی که نیاز به اندازه‌گیری یا مانیتورینگ پیشرفته ندارند

• محیط‌هایی که سادگی و دوام مکانیکی اولویت دارد

محدودیت‌های TM-D نسبت به میکرولوژیک

• فاقد قابلیت اندازه‌گیری جریان/توان و ثبت رویداد

• امکان ارتباط (Modbus/شبکه) ندارد

• حفاظت خطای زمین (Earth Fault) را پوشش نمی‌دهد (باید از ماژول Vigi جداگانه استفاده شود)

• تنظیمات حفاظت کمتر و غیر دقیق‌تر از میکرولوژیک است

4. بخش حفاظتی نشتی زمین Vigi

ماژول Vigi یک تجهیز جانبی الحاقی برای کلیدهای اتوماتیک کمپکت اشنایدر (سری NSX100 تا NSX630) است که وظیفه‌ی آن تشخیص و قطع مدار در صورت بروز جریان نشتی به زمین (Residual Current) می‌باشد.

در بسیاری از شبکه‌های الکتریکی، به‌ویژه در محیط‌های مرطوب، تأسیسات با کابل‌کشی گسترده یا مکان‌هایی که افراد تماس مستقیم با تجهیزات دارند، احتمال وقوع جریان نشتی به زمین وجود دارد. این جریان‌ها اگرچه معمولاً کوچک‌تر از جریان نامی هستند، اما می‌توانند باعث خطر برق‌گرفتگی یا حتی آتش‌سوزی شوند. ماژول Vigi با تشخیص این جریان‌های ناخواسته، فرمان قطع کلید را صادر کرده و ایمنی کامل سیستم را تضمین می‌کند.

ویژگی‌ها و قابلیت‌های بخش حفاظتی نشتی زمین Vigi

1. حفاظت جانی افراد

   • آستانه‌های پایین (معمولاً بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلی‌آمپر) برای جلوگیری از برق‌گرفتگی در اثر تماس مستقیم یا غیرمستقیم.

   • مطابق با الزامات استاندارد IEC 60947-2 برای حفاظت جان.

2. حفاظت تجهیزات و پیشگیری از آتش‌سوزی

   • در آستانه‌های بالاتر (از ۳۰۰ میلی‌آمپر به بالا) امکان قطع در برابر جریان‌های نشتی که ممکن است موجب داغ‌شدن کابل‌ها و بروز آتش‌سوزی شوند.

   • مناسب برای شبکه‌های صنعتی و کابل‌کشی‌های طولانی.

3. تنظیم‌پذیری

   • قابلیت تنظیم آستانه جریان نشتی متناسب با شرایط شبکه و بار.

   • امکان تعریف تاخیر زمانی برای جلوگیری از قطع ناخواسته در اثر جریان‌های نشتی گذرا.

4. هماهنگی با واحد تریپ کلید

   • Vigi به‌طور مستقیم با واحد تریپ (TM-D یا Micrologic) هماهنگ عمل می‌کند.

   • در صورت تشخیص نشتی، فرمان قطع به کلید ارسال شده و مدار ایمن‌سازی می‌شود.

5. قابل نصب روی مدل‌های متنوع

   • طراحی ماژولار برای نصب سریع و آسان روی کلیدهای کمپکت سری NSX (از 100A تا 630A).

   • بدون نیاز به تغییر در ساختار اصلی کلید.

6. اعلام وضعیت خطا

   • در صورت وقوع خطای زمین، وضعیت قطع از طریق کنتاکت‌های کمکی مخصوص (مانند SVD) به سیستم‌های کنترلی یا مانیتورینگ ارسال می‌شود.

5. رله‌های فرمان: شنت MX و آندرولتاژ MN

5-1. رله شنت (MX / Shunt Trip)

رله شنت ابزاری است که امکان قطع فوری و از راه دور کلید اتوماتیک را فراهم می‌کند.

• نحوه عملکرد: با اعمال یک سیگنال الکتریکی (پالس ولتاژ)، بوبین رله تحریک شده و مکانیزم قطع کلید فعال می‌شود.

• کاربردها:

  • سیستم‌های ایمنی اضطراری (Emergency Trip)؛ برای مثال کلید اضطراری روی دیوار کارگاه یا سالن تولید.

  • اینترلاکینگ حفاظتی؛ جلوگیری از وصل بودن کلید در شرایط ناایمن.

  • کنترل و فرمان از طریق PLC یا سیستم‌های مانیتورینگ.

• ویژگی‌ها:

  • موجود در ولتاژهای مختلف AC و DC (مانند 24VDC، 48VDC، 220VAC، 380VAC).

  • زمان پاسخ بسیار سریع (کمتر از چند ده میلی‌ثانیه).

  • امکان قطع کلید حتی بدون وقوع خطا (صرفاً با فرمان خارجی).

به طور خلاصه، رله شنت وسیله‌ای است برای افزایش ایمنی و کنترل انعطاف‌پذیر که در هر سیستمی با نیاز به قطع اضطراری توصیه می‌شود.

5-2. رله آندرولتاژ (MN / Under-Voltage Release)

رله آندرولتاژ برای جلوگیری از وصل ناخواسته کلید در شرایط افت یا قطع ولتاژ طراحی شده است.

• نحوه عملکرد:

  • زمانی که ولتاژ تغذیه رله کمتر از یک آستانه مشخص (معمولاً 35% تا 70% ولتاژ نامی) شود، رله عمل کرده و کلید را قطع می‌کند.

  • تا زمانی که ولتاژ به مقدار مجاز بازنگردد، امکان وصل کلید وجود ندارد.

  • پس از بازگشت ولتاژ، کلید به‌صورت خودکار وصل نمی‌شود و نیاز به فرمان دستی یا ریست دارد.

• مزایا و کاربردها:

  • جلوگیری از بازگشت ناگهانی بارها پس از وصل مجدد شبکه و در نتیجه جلوگیری از جریان‌های راه‌اندازی بالا.

  • بسیار مهم در شبکه‌های صنعتی و پست‌های داخلی برای راه‌اندازی مرحله‌ای بارها بعد از قطع سراسری.

  • افزایش ایمنی تجهیزات حساس در برابر نوسانات و افت ولتاژ.

• ویژگی‌ها:

  • هماهنگ با استاندارد IEC.

  • قابلیت استفاده در ولتاژهای مختلف AC/DC.

  • دقت بالا در تشخیص افت ولتاژ و عملکرد سریع

6. کنتاکت‌های کمکی و آلارم (OF/SD/SDE/SVD/CAM/CE-CD)

کنتاکت‌های کمکی و آلارم از جمله مهم‌ترین لوازم جانبی کلید اتوماتیک اشنایدر هستند که برای انتقال وضعیت کلید به سیستم‌های کنترلی و مانیتورینگ به کار می‌روند. این کنتاکت‌ها، بدون تأثیرگذاری بر عملکرد اصلی کلید، اطلاعات دقیقی از وضعیت وصل، قطع یا خطا را ارائه می‌دهند و به راحتی در شیارهای تعبیه‌شده پشت قاب جلویی کلید، یا در محل دسته گردان و شاسی کشویی نصب می‌شوند.

1. کنتاکت کمکی وضعیت (OF – On/Off Contact)

   • نمایش وضعیت وصل (ON) یا قطع (OFF) کلید.

   • معمولاً به PLC یا سیستم‌های مانیتورینگ متصل می‌شود تا وضعیت لحظه‌ای کلید را ارسال کند.

2. کنتاکت آلارم تریپ (SD – Trip Alarm Contact)

   • در صورت وقوع تریپ، فعال می‌شود.

   • دلایل تریپ می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

     • اضافه‌بار

     • اتصال کوتاه

     • خطای زمین

     • عملکرد رله‌های ولتاژی (MX/MN)

     • استفاده از دکمه Push-to-Trip

   • این کنتاکت به اپراتور یا سیستم کنترلی هشدار می‌دهد که کلید به دلیل خطا قطع شده است.

3. کنتاکت خطا (SDE – Fault Trip Indication)

   • مشخص می‌کند که کلید به دلیل خطای حفاظتی عمل کرده است.

   • با SD متفاوت است زیرا علت قطع را به صورت دقیق‌تر نمایش می‌دهد (مثلاً خطای ناشی از اضافه‌بار یا اتصال کوتاه).

4. کنتاکت خطای زمین (SVD – Earth Fault Trip Indication)

   • ویژه‌ی کلیدهایی است که به ماژول Vigi مجهز شده‌اند.

   • نشان می‌دهد قطع کلید ناشی از جریان نشتی به زمین بوده است.

5. کنتاکت وضعیت دسته گردان (CAM – Rotary Handle Position)

   • وضعیت دسته گردان کلید (ON / OFF / Trip) را گزارش می‌دهد.

   • برای تابلوهایی که کلید در عمق نصب شده و از دسته گردان شفت‌دار استفاده می‌کنند بسیار کاربردی است.

6. کنتاکت وضعیت کشویی (CE / CD – Draw-out Position Contacts)

   • وضعیت کلید را نسبت به شاسی کشویی (Draw-out) مشخص می‌کند:

     • CE: کلید در وضعیت متصل (Connected).

     • CD: کلید در وضعیت جدا یا تست (Disconnected/Test).

   • در تابلوهای صنعتی حساس، این قابلیت امکان مانیتورینگ از راه دور را برای اپراتور فراهم می‌کند.

محل نصب و اتصال

• اغلب این کنتاکت‌ها در شیارهای پشت قاب جلویی کلید اتوماتیک نصب می‌شوند.

• برخی دیگر مانند CAM در داخل دسته گردان و CE/CD در شاسی کشویی نصب می‌گردند.

• سیم‌کشی آن‌ها به راحتی از طریق ترمینال‌های جانبی انجام می‌شود و معمولاً با استاندارد IEC 60947-2 سازگارند.

7. مکانیزم موتور (Motor Operator)

مکانیزم موتور یکی از لوازم جانبی مهم کلید اتوماتیک اشنایدر است که امکان قطع و وصل برقی کلید و در نتیجه کنترل از راه دور و اتوماسیون شبکه برق را فراهم می‌کند. این تجهیز با افزودن یک ماژول موتوری به کلید کمپکت، آن را از یک وسیله دستی به یک تجهیز قابل‌کنترل در سیستم‌های هوشمند تبدیل می‌نماید.

1. قطع و وصل برقی کلید

   • کلید به کمک موتور داخلی باز و بسته می‌شود.

   • فرمان‌ها می‌توانند از طریق دکمه‌های روی تابلو، سیگنال PLC یا سیستم مانیتورینگ ارسال شوند.

2. حالت‌های عملکرد (Manual / Auto)

   • مد دستی (Manual): اپراتور می‌تواند کلید را با دسته یا دکمه دستی قطع و وصل کند.

   • مد اتوماتیک (Auto): فرمان‌های برقی از راه دور اجرا می‌شوند.

   • دارای نشانگر وضعیت شارژ فنر مکانیزم برای اطلاع از آمادگی قطع/وصل کلید.

3. سازگاری با سری NSX

   • قابل نصب بر روی کلیدهای سری NSX100 تا NSX630 در هر دو نوع ۳ پل و ۴ پل.

   • امکان استفاده در کلیدهای Plug-in و کشویی نیز وجود دارد.

4. کاربردها

   • کوپلینگ همزمان (Bus Coupling): مدیریت و هماهنگی بین چند منبع تغذیه.

   • تغییر منبع اصلی/پشتیبان (ATS): جابجایی خودکار بین برق شبکه و ژنراتور.

   • سوییچینگ بار (Load Shedding): کنترل بارها برای بهینه‌سازی مصرف انرژی.

   • کنترل مرکزی: امکان مدیریت شبکه از اتاق کنترل یا سیستم مانیتورینگ.

5. هماهنگی با ماژول‌های ارتباطی

   • در صورت اتصال به ماژول‌های BSCM (Breaker Status Control Module) و SDx، علاوه بر فرمان‌های قطع (O)، وصل (I) و ریست (Reset)، قابلیت ثبت رخدادها و ارسال وضعیت به مانیتورینگ نیز فراهم می‌شود.

6. ایمنی و قابلیت اطمینان

   • زمان پاسخ بسیار کوتاه (چند صد میلی‌ثانیه).

   • امکان قفل‌گذاری برای جلوگیری از عملکرد ناخواسته.

   • حفاظت در برابر خطا با همکاری رله‌های MX و MN.

8. دسته گردان‌ها (Rotary Handles)

دسته‌گردان‌ها یکی از پرکاربردترین لوازم جانبی کلید اتوماتیک کمپکت اشنایدر هستند که به اپراتور امکان می‌دهند کلید را به‌صورت دستی و ایمن قطع یا وصل کند. این دسته‌ها علاوه بر سهولت بهره‌برداری، نقش مهمی در افزایش ایمنی اپراتور و ایزولاسیون تابلو دارند. دسته‌گردان‌ها در دو نوع اصلی ارائه می‌شوند:

الف) دسته‌گردان اتصال مستقیم (Front-mounted Rotary Handle)

• به‌طور مستقیم روی قاب جلویی کلید نصب می‌شود و جایگزین پوشش استاندارد جلوی کلید می‌گردد.

• نمایش سه وضعیت اصلی کلید:

  • I (ON): وصل

  • O (OFF): قطع

  • Trip: قطع ناشی از خطا

• امکان قفل‌گذاری در وضعیت OFF با یک تا سه قفل پدلاک (Padlock) با قطر قلاب ۵ تا ۸ میلی‌متر، برای جلوگیری از وصل ناخواسته.

• مناسب برای تابلوهای MCC (مرکز کنترل موتور) و مواردی که نیاز به عایق‌سازی و دسترسی مستقیم به کلید وجود دارد.

• قابلیت دسترسی به دکمه Push-to-Trip و مشاهده تنظیمات واحد تریپ بدون نیاز به بازکردن کلید از تابلو.

ب) دسته‌گردان شفت‌دار (Door-mounted Rotary Handle)

• امکان نصب کلید در عمق تابلو و کنترل آن از روی درب تابلو را فراهم می‌کند.

• دارای یک شفت فلزی یا عایق است که دسته جلویی روی درب تابلو را به مکانیزم داخلی کلید متصل می‌نماید.

• ویژگی مهم: Interlocking درب و کلید

  • هنگامی که کلید در وضعیت ON یا در حالت قفل‌شده باشد، درب تابلو باز نمی‌شود.

  • این قابلیت، ایمنی اپراتور را تضمین کرده و از خطر تماس ناخواسته با اجزای برق‌دار جلوگیری می‌کند.

• هنگام باز بودن درب تابلو، اپراتور می‌تواند به تنظیمات حفاظتی واحد تریپ (TM-D یا Micrologic) دسترسی داشته باشد.

• مناسب برای تابلوهای صنعتی و توزیعی که کلید در عمق نصب می‌شود و اپراتور باید تنها از روی درب تابلو با آن کار کند.

• قابلیت قفل‌گذاری مشابه دسته مستقیم، برای اطمینان از قطع بودن کلید هنگام سرویس یا تعمیر.

مزایای مشترک دسته‌گردان‌ها

• افزایش سطح ایمنی اپراتور و تابلو.

• سهولت در بهره‌برداری و نمایش واضح وضعیت کلید.

• قابلیت قفل‌گذاری برای عملیات تعمیر و نگهداری.

• طراحی مقاوم در برابر گردوغبار و رطوبت (در برخی مدل‌ها تا درجه حفاظت IP54).

9. کیت Plug-in

کیت Plug-in یکی از لوازم جانبی کلید اتوماتیک اشنایدر است که نصب، سرویس و تعویض کلید را بسیار آسان می‌کند. در این حالت کلید به‌جای نصب مستقیم روی تابلو، روی یک پایه پلاگین سوار می‌شود.

• سیم‌بندی مدار روی پایه پلاگین ثابت انجام می‌شود.

• کلید کمپکت روی این پایه قرار گرفته و بدون نیاز به دست‌کاری کابل‌کشی قابل تعویض یا سرویس است.

• این روش به‌خصوص در تابلوهایی که نیاز به نگهداری و تعمیر سریع دارند، بسیار کاربردی است.

• نصب مکانیزم تریپ اطمینان الزامی است؛ زیرا تضمین می‌کند پیش از بیرون کشیدن کلید از پایه، مدار به‌طور ایمن قطع شده باشد.

مزایای کیت Plug-in

• کاهش زمان سرویس و تعمیرات.

• افزایش ایمنی اپراتور در هنگام تعویض کلید.

• مناسب برای تابلوهایی که امکان توقف طولانی‌مدت شبکه وجود ندارد.

10. کیت کشویی (Draw-out Unit)

کیت کشویی پیشرفته‌تر از Plug-in است و امکان قرار گرفتن کلید در چند وضعیت مختلف را فراهم می‌کند. کلید کمپکت در این حالت روی شاسی کشویی نصب می‌شود و می‌توان آن را به‌راحتی به داخل یا خارج شاسی حرکت داد.

• کلید می‌تواند در سه موقعیت قرار گیرد:

  1. Connected (متصل): کلید به‌طور کامل به مدار وصل است.

  2. Test (تست): کلید از نظر مکانیکی در جای خود قرار دارد، ولی کنتاکت‌های قدرت قطع بوده و فقط مدارهای کمکی فعال هستند.

  3. Disconnected (خارج‌شده): کلید کاملاً از مدار و شاسی جدا است.

• این قابلیت امکان تست عملکرد مدار فرمان و تجهیزات کنترلی را بدون اتصال مدار قدرت فراهم می‌کند.

• مانند Plug-in، در کشویی نیز مکانیزم تریپ اطمینان برای افزایش ایمنی به‌کار می‌رود.

مزایا کیت کشویی (Draw-out Unit)

• سهولت در سرویس و نگهداری، بدون نیاز به قطع کابل‌کشی اصلی.

• امکان تست سیستم فرمان و آلارم‌ها بدون وصل مدار قدرت.

• کاربرد ویژه در تابلوهای حیاتی صنعتی و شبکه‌هایی که نیاز به دسترس‌پذیری و ایمنی بالا دارند (مانند نیروگاه‌ها، بیمارستان‌ها و دیتاسنترها).

📌 تفاوت کلیدی Plug-in و Draw-out:

• Plug-in: فقط تعویض و سرویس سریع کلید بدون تغییر کابل‌کشی → اقتصادی‌تر.

• Draw-out: علاوه بر تعویض سریع، دارای موقعیت تست و جداشده برای تست ایمن و سرویس پیشرفته → مناسب شبکه‌های حساس.

11. پوشش ترمینال و دیوایدر فاز

پوشش ترمینال (Terminal Covers) و دیوایدر فاز (Phase Barriers) از لوازم جانبی مهم کلیدهای اتوماتیک کمپکت اشنایدر هستند که به‌منظور ایزوله‌سازی نقاط اتصال کلید با کابل یا شینه و جلوگیری از تماس ناخواسته به‌کار می‌روند. این تجهیزات نقش کلیدی در افزایش سطح ایمنی تابلو و اپراتور دارند.

1. پوشش ترمینال (Terminal Covers)

• قطعات عایقی هستند که روی محل اتصال ترمینال‌های قدرت کلید نصب می‌شوند.

• از تماس مستقیم دست یا ابزار با نقاط برق‌دار جلوگیری می‌کنند.

• بسته به نوع کلید، در دو مدل پوشش کوتاه و پوشش بلند ارائه می‌شوند:

  • کوتاه: مناسب برای نصب در تابلوهایی با فضای محدود.

  • بلند: پوشش‌دهی کامل‌تر و افزایش حفاظت در برابر تماس مستقیم.

• نصب آن‌ها به‌ویژه در محیط‌های صنعتی و مکان‌هایی که اپراتور به دفعات با تابلو در تماس است، الزامی است.

2. دیوایدر فاز (Phase Barriers)

• صفحات عایقی باریک که بین شینه‌های خروجی یا ورودی کلید قرار داده می‌شوند.

• مانع بروز خطای داخلی یا جرقه‌زدن بین فازها در اثر گردوغبار، رطوبت یا ورود اجسام خارجی می‌گردند.

• علاوه بر افزایش ایمنی الکتریکی، موجب نظم بیشتر در سیم‌کشی و کابل‌کشی تابلو می‌شوند.

3. نصب و سازگاری

• در کلیدهای سه‌پل، معمولاً شامل دو دیوایدر در بالا و دو دیوایدر در پایین کلید است.

• در کلیدهای چهارپل، سه دیوایدر در بالا و سه دیوایدر در پایین نصب می‌شود.

• نصب این تجهیزات ساده بوده و به‌راحتی در شیارهای مخصوص روی بدنه کلید قرار می‌گیرند.

4. مزایا

• افزایش ایمنی لمسی (Touch Safety) برای اپراتور.

• جلوگیری از بروز خطای داخلی بین فازها.

• افزایش قابلیت اطمینان تابلوهای برق در شرایط محیطی سخت.

• الزامی در رعایت استانداردهای ایمنی و تست‌های IP در تابلوهای صنعتی.

12. ماژول SDx (Trip Relay)

ماژول SDx یکی از لوازم جانبی الکترونیکی کلیدهای کمپکت اشنایدر است که به‌عنوان رله فیدبک تریپ عمل می‌کند. این ماژول داده‌های مربوط به وضعیت تریپ را از واحد میکرولوژیک (Micrologic) از طریق فیبر نوری داخلی دریافت کرده و آن‌ها را به شکل سیگنال خروجی استاتیک در اختیار سیستم‌های مانیتورینگ یا اسکادا (SCADA) قرار می‌دهد.

1. انتقال اطلاعات تریپ

   • ارسال سیگنال آلارم در صورت وقوع اضافه‌بار، اتصال کوتاه یا خطای زمین.

   • امکان یکپارچه‌سازی اطلاعات حفاظتی کلید با سیستم‌های مانیتورینگ و کنترل مرکزی.

2. تکنولوژی فیبر نوری

   • ارتباط ماژول با واحد میکرولوژیک از طریق فیبر نوری انجام می‌شود.

   • این روش موجب ایزولاسیون کامل الکتریکی شده و خطاهای ناشی از تداخل الکترومغناطیسی (EMI) را به حداقل می‌رساند.

3. ولتاژ و جریان خروجی

   • ولتاژ کاری بسیار وسیع (۲۴ تا ۴۱۵ ولت AC/DC).

   • جریان خروجی محدود (حداکثر در حدود ۸۰ میلی‌آمپر).

   • مناسب برای اتصال به ورودی‌های دیجیتال PLC یا سیستم‌های اسکادا.

4. محدودیت در ترکیب با سایر ماژول‌ها

   • ماژول SDx به‌صورت هم‌زمان با برخی لوازم جانبی دیگر از جمله MX (رله شنت)، MN (رله آندرولتاژ) و OF (کنتاکت وضعیت) قابل نصب نیست.

   • به همین دلیل در انتخاب و چینش ماژول‌های جانبی کلید باید دقت شود.

ماژول SDx ابزاری کاربردی برای پروژه‌هایی است که نیاز به انتقال سیگنال‌های حفاظتی به سیستم‌های مانیتورینگ و اسکادا دارند. این ماژول با ارتباط فیبر نوری، ایمنی بالا و عملکردی مطمئن ارائه می‌دهد؛ اما به دلیل محدودیت در ترکیب با سایر ماژول‌ها، باید در طراحی تابلو به‌دقت انتخاب و جانمایی شود.

13. ماژول BSCM (Breaker Status Control Module)

ماژول BSCM یکی از ماژول‌های ارتباطی کلیدهای کمپکت اشنایدر است که وظیفه دارد وضعیت کلید و اطلاعات حفاظتی را جمع‌آوری و به سیستم‌های کنترلی منتقل کند. این ماژول به‌ویژه در پروژه‌هایی که نیاز به مانیتورینگ دقیق و یکپارچه‌سازی با سیستم‌های اتوماسیون دارند، بسیار کاربردی است.

1. جمع‌آوری وضعیت کلید

   • دریافت سیگنال از کنتاکت‌های OF (وضعیت وصل/قطع)، SD (آلارم تریپ) و SDE (Trip Fault).

   • ارسال این داده‌ها از طریق کابل NSX به ماژول یا سیستم مانیتورینگ مرکزی.

2. فرمان‌های کنترلی در صورت وجود موتور

   • در کلیدهای مجهز به مکانیزم موتور (Motor Operator)، ماژول BSCM قابلیت ارسال فرمان‌های زیر را دارد:

     • O (قطع)

     • I (وصل)

     • Reset (بازنشانی پس از تریپ)

3. ثبت رخدادها

   • توانایی ذخیره‌سازی و ثبت ۱۰ رخداد اخیر برای کمک به اپراتور در تحلیل خطاها و عیب‌یابی شبکه.

4. اندازه‌گیری و ارتباط در مدل‌های پیشرفته

   • در صورت استفاده همراه با واحدهای میکرولوژیک نسخه‌های ۵، ۶ و ۷، امکانات گسترده‌تری از جمله:

     • اندازه‌گیری جریان و توان،

     • ارسال داده‌های انرژی،

     • برقراری ارتباط با پروتکل‌های صنعتی (مانند Modbus)،
       فراهم می‌گردد.

مزایا ماژول BSCM

• افزایش سطح مانیتورینگ و کنترل در تابلوهای برق.

• یکپارچه‌سازی آسان کلیدهای کمپکت با سیستم‌های اتوماسیون صنعتی.

• کمک به اپراتور برای تصمیم‌گیری سریع‌تر از طریق ثبت رخدادها.

ماژول BSCM در واقع رابط اصلی بین کلید کمپکت و سیستم‌های مانیتورینگ است. این ماژول علاوه بر انتقال وضعیت کلید و فرمان‌های کنترلی، امکان ثبت رخدادها و در نسخه‌های پیشرفته‌تر حتی اندازه‌گیری انرژی را نیز فراهم می‌سازد. استفاده از BSCM در پروژه‌های حساس که نیاز به پایش مداوم و کنترل هوشمند دارند، به‌شدت توصیه می‌شود.

14. ترمینال EverLink

ترمینال EverLink یک فناوری ثبت‌شده توسط اشنایدر الکتریک است که به‌عنوان یک اتصال‌دهنده نوآورانه برای کابل‌های قدرت و کنترل به‌کار می‌رود. این تجهیز به‌گونه‌ای طراحی شده است که حتی پس از گذشت زمان و تحت اثر گرمایش ناشی از عبور جریان، از شل‌شدن، لغزش یا کاهش کیفیت اتصال کابل جلوگیری می‌کند.

1. اتصال مطمئن کابل‌ها

   • مناسب برای کابل‌های لخت (بدون کابلشو) یا کابل‌های مجهز به کابلشو.

   • طراحی خاص EverLink موجب حفظ فشار ثابت روی کابل شده و در برابر تغییرات دما و ارتعاش مقاوم است.

   • مانع از شل‌شدن تدریجی پیچ اتصال در اثر سیکل‌های حرارتی (انبساط و انقباض رسانا).

2. مدل‌های مجهز به ترمینال کنترل

   • برخی نسخه‌ها دارای یک ترمینال اضافی ۱۰ آمپر برای اتصال سیگنال‌های کنترلی یا اندازه‌گیری هستند.

   • این قابلیت امکان انتقال اطلاعات (مانند وضعیت یا جریان) را در کنار تغذیه اصلی فراهم می‌سازد.

3. سازگاری با انواع کابل‌ها

   • برای کابل‌های سخت (Solid) و نیمه‌سخت.

   • برای کابل‌های افشان (Stranded/Flexible) با سطح مقطع متفاوت.

   • محدوده سطح مقطع مجاز بر اساس نوع کابل:

     • کابل‌های تک‌رشته‌ای یا چند‌رشته‌ای: ۲٫۵ تا ۹۵ میلی‌متر مربع

     • کابل‌های افشان: ۲٫۵ تا ۷۰ میلی‌متر مربع

4. استانداردها و دوام

   • ثبت انحصاری در اشنایدر الکتریک.

   • مناسب برای کلیدهای کمپکت سری NSX در رنج جریان‌های ۱۶ تا ۶۳۰ آمپر.

   • طراحی مقاوم و تست‌شده برای شرایط صنعتی با دوام طولانی‌مدت.

ترمینال EverLink یک راهکار هوشمندانه برای بهبود کیفیت و دوام اتصالات الکتریکی در کلیدهای اتوماتیک اشنایدر است. این تجهیز نه‌تنها ایمنی و قابلیت اطمینان شبکه را افزایش می‌دهد، بلکه باعث کاهش نیاز به سرویس‌های دوره‌ای و تنظیم مجدد پیچ‌های ترمینال نیز می‌شود.

15. اینترلاک (Interlock)

اینترلاک یکی از لوازم جانبی ایمنی کلیدهای اتوماتیک اشنایدر است که با ایجاد قفل‌های مکانیکی یا الکتریکی، از عملکرد ناخواسته کلید یا اپراتور جلوگیری می‌کند. هدف اصلی این تجهیز، حفاظت از افراد و تجهیزات در برابر خطاهای بهره‌برداری و حوادث احتمالی است.

1. اینترلاک مکانیکی (Mechanical Interlock)

• ارتباط فیزیکی بین وضعیت کلید و درب تابلو برقرار می‌کند.

• تنها زمانی اجازه باز شدن درب تابلو داده می‌شود که کلید در وضعیت قطع (OFF) قرار داشته باشد.

• در صورتی که کلید در وضعیت وصل (ON) یا تریپ باشد، درب قفل شده و امکان باز کردن آن وجود ندارد.

• این ویژگی مانع از تماس مستقیم اپراتور با اجزای برق‌دار شده و سطح ایمنی لمسی (Touch Safety) را افزایش می‌دهد.

2. اینترلاک الکتریکی (Electrical Interlock)

• قفل منطقی بین چند کلید یا چند منبع تغذیه برقرار می‌کند.

• از وصل هم‌زمان دو منبع تغذیه (مثلاً برق شهر و ژنراتور) یا دو کلید موازی جلوگیری می‌کند.

• این قابلیت به‌خصوص در سیستم‌های ATS (انتقال خودکار بار) یا مدارهای رزرو بسیار حیاتی است.

3. کاربردهای ویژه

• در سلول‌های بانک خازنی، استفاده از اینترلاک به همراه قفل کلید زمین توصیه می‌شود تا هنگام سرویس یا جابه‌جایی خازن‌ها، ایمنی کامل برقرار باشد.

• در تابلوهای کشویی (Draw-out)، اینترلاک‌ها به‌صورت ترکیبی با مکانیزم تریپ اطمینان استفاده می‌شوند تا قبل از بیرون کشیدن کلید، مدار حتماً قطع شود.

مزایای اینترلاک

• جلوگیری از خطاهای انسانی در بهره‌برداری.

• حفاظت از تجهیزات در برابر عملکرد ناخواسته یا هم‌زمان.

• افزایش ایمنی اپراتور در محیط‌های صنعتی.

• انطباق با الزامات استاندارد IEC 60947-2 در زمینه ایمنی.

اینترلاک (مکانیکی یا الکتریکی) یکی از مؤثرترین مکانیزم‌های حفاظتی جانبی در کلیدهای اتوماتیک اشنایدر است. استفاده از این تجهیز در تابلوهای صنعتی، بانک‌های خازنی، سیستم‌های انتقال بار و تابلوهای کشویی، تضمین‌کننده‌ی ایمنی اپراتور و پایداری تجهیزات خواهد بود.

برای تهیه و خرید انواع کلید اتوماتیک کمپکت اشنایدر (MCCB) و لوازم جانبی آن، می‌توانید از طریق نمایندگی رسمی اشنایدر الکتریک – آرتا صنعت اقدام کنید. آرتا صنعت محصولات اشنایدر را با گارانتی معتبر، قیمت رقابتی و امکان مشاوره تخصصی در اختیار شما قرار می‌دهد. جهت استعلام قیمت و دریافت مشاوره خرید، همین حالا با آرتا صنعت، نمایندگی اشنایدر در ایران تماس بگیرید.