در سیستمهای قدرت و کنترل صنعتی، استفاده از کنتاکتورها برای قطع و وصل بارهای الکتریکی سنگین امری متداول است. اما در بسیاری از مدارها نیاز داریم دو کنتاکتور بهصورت همزمان فعال نشوند تا از اتصال کوتاه یا خرابی تجهیزات جلوگیری شود.
برای تحقق این هدف از اینترلاک مکانیکی (Mechanical Interlock) استفاده میشود. این تجهیز ساده اما حیاتی، با قفل کردن فیزیکی دو کنتاکتور، مانع از درگیر شدن همزمان آنها میشود.
در این مقاله از آرتا صنعت نمایندگی اشنایدر بهصورت کامل نحوه عملکرد، نصب، سیمبندی و نکات فنی مربوط به اینترلاک مکانیکی در کنتاکتور اشنایدر الکتریک را بررسی میکنیم.
ویدئو آموزش نصب اینترلاک مکانیکی کنتاکتور
مفهوم و عملکرد اینترلاک مکانیکی
اینترلاک مکانیکی نوعی قفل فیزیکی است که بین دو کنتاکتور نصب میشود و عملکرد یکی از آنها را وابسته به وضعیت دیگری میسازد.
به زبان ساده:
وقتی کنتاکتور A فعال است، مکانیزم داخلی اینترلاک اجازه فعال شدن کنتاکتور B را نمیدهد، و بالعکس.
این ساختار باعث میشود در مدارهایی مانند چپگرد/راستگرد موتور یا مدارهای تعویض منبع برق (ATS)، هیچگاه دو مسیر برق همزمان بسته نشود.
اجزای اصلی اینترلاک مکانیکی
یک مجموعه اینترلاک معمولاً شامل اجزای زیر است:
- بدنه قفل مکانیکی (Mechanical Lock Body)
- میله یا میله لغزنده (Slide Bar) برای قفل دو طرف
- پایه اتصال به کنتاکتور
در برخی مدلها: پوشش محافظ پلاستیکی برای جلوگیری از گرد و غبار
در برند اشنایدر الکتریک (Schneider Electric)، اینترلاکهای مکانیکی برای سریهای LC1D، LC1E و Tesys D طراحی شدهاند که نصب بسیار آسانی دارند.
کاربردهای اینترلاک مکانیکی
- مدار چپگرد و راستگرد موتورهای سهفاز
- مدار تعویض منبع تغذیه (ژنراتور و شبکه)
- کنترل سیستمهای دوبل (Dual Contactor Systems)
- تابلوهای فرمان صنعتی و آسانسوری
در تمامی این موارد، هدف اصلی جلوگیری از بستهشدن همزمان دو کنتاکتور است.
نحوه نصب اینترلاک مکانیکی کنتاکتور
نصب اینترلاک مکانیکی در کنتاکتورهای اشنایدر بسیار ساده است، اما نیاز به دقت در همراستایی دارد. مراحل نصب بهصورت زیر است:
گام ۱: انتخاب اینترلاک متناسب با مدل کنتاکتور
ابتدا باید اطمینان حاصل کنید که اینترلاک با مدل کنتاکتور سازگار است. مثلاً برای کنتاکتورهای سری LC1D از اینترلاک مدل LAD-9R1 استفاده میشود.
گام ۲: قرارگیری دو کنتاکتور در کنار هم
دو کنتاکتور باید بهصورت کاملاً همراستا و چسبیده از پهلو روی ریل نصب شوند. فاصله مجاز بین دو بدنه نباید وجود داشته باشد، زیرا مکانیزم قفل به درستی درگیر نمیشود.
گام ۳: نصب قطعه اینترلاک بین دو کنتاکتور
قطعه اینترلاک را از بالا بین دو کنتاکتور قرار دهید تا خارهای آن در شکاف بدنهها قفل شود. با فشار ملایم صدای کلیک قفل را خواهید شنید.
گام ۴: تست مکانیکی عملکرد
یکی از کنتاکتورها را بهصورت دستی فشار دهید. باید مشاهده کنید که دیگری قفل شده و نمیتواند همزمان عمل کند. اگر هر دو همزمان عمل کنند، نصب بهدرستی انجام نشده است.
گام ۵: انجام سیمبندی الکتریکی (اینترلاک الکتریکی)
برای اطمینان بیشتر، در کنار اینترلاک مکانیکی معمولاً از اینترلاک الکتریکی نیز استفاده میشود. یعنی در مدار فرمان، از کنتاکت کمکی (NC) هر کنتاکتور در مسیر بوبین دیگری استفاده میشود تا از تحریک همزمان جلوگیری گردد.