کلید اتوماتیک چیست و چه کاربردی دارد؟
وقتی صحبت از حفاظت تأسیسات الکتریکی میشود، اولین تجهیزی که معمولا به ذهن میرسد کلید اتوماتیک است. کلید اتوماتیک یا MCCB نوعی کلید حفاظتی است که برای قطع جریانهای غیرمجاز مانند اتصال کوتاه، اضافهبار و نشت جریان به صورت خودکار عمل میکند. اگر بخواهیم خیلی سریع به سؤال اصلی کاربر پاسخ بدهیم:
تفاوت کلید اتوماتیک با هوایی در میزان جریان قابل تحمل، قدرت قطع، ساختار و کاربرد آنهاست؛ کلید اتوماتیک مناسب مصارف سبک و متوسط است، اما کلید هوایی برای شبکههای صنعتی سنگین استفاده میشود.
اما این توضیح تنها آغاز راه است…
در ادامه مقاله از سایت آرتا صنعت به عنوان نمایندگی اصلی اشنایدر تمام تفاوتها را بهصورت تخصصی، کاربردی و قابل فهم توضیح میدهیم تا بتوانید انتخابی دقیق برای پروژههای خود داشته باشید.

ساختار و اجزای کلید اتوماتیک
کلیدهای اتوماتیک از چند بخش اصلی تشکیل میشوند:
- محفظه عایق
- تیغههای ثابت و متحرک
- محفظه جرقهگیر
- یونیت حرارتی-مغناطیسی
- اهرم قطع و وصل
- ترمینالهای ورودی و خروجی
این طراحی باعث میشود کلید اتوماتیک در برابر جریانهای ناگهانی و خطرناک واکنش سریعتری داشته باشد.
کلید هوایی چیست و چرا در تابلوهای فشار ضعیف استفاده میشود؟
کلید هوایی یا ACB نوعی کلید قدرت است که در شبکههای جریان بالا مثل صنایع فولاد، پتروشیمی، و دیتاسنترها استفاده میشود. این کلیدها معمولاً در جریانهای 630 آمپر تا 6300 آمپر بهکار میروند و به دلیل مکانیسم پیشرفته، قدرت قطع بسیار بالایی دارند.
مقایسه کاملا تخصصی کلید اتوماتیک و کلید هوایی
پس از شناخت ساختار و عملکرد هر دو تجهیز، وقت آن است که وارد مقایسه فنی و تخصصی شویم. این بخش دقیقا همان محلی است که مهندسان، تکنسینها و خریداران حرفهای همیشه به دنبال آن هستند. در این قسمت، تفاوتها بر اساس توان، جریان، قدرت قطع، ساختار، عملکرد، ایمنی، طول عمر و هزینه بررسی میشوند.
تفاوت در سطح ولتاژ و جریان قابل تحمل
بزرگترین تفاوت کلید اتوماتیک و کلید هوایی در ظرفیت تحمل جریان کاری است.
| نوع کلید | محدوده جریان کاری | محل کاربرد رایج |
| کلید اتوماتیک (MCCB) | 16A تا 1600A | تابلو برق ساختمان، موتورخانه، چاه آب، کارگاهها |
| کلید هوایی (ACB) | 630A تا 6300A | دیتاسنتر، صنایع فولاد، تابلوهای LV صنعتی، پالایشگاه |
اگر جریان مصرفی شما کمتر از 1600 آمپر است، کلید اتوماتیک معمولاً کفایت میکند. اگر جریان مصرفی بسیار زیاد و حیاتی است، کلید هوایی انتخاب درست است.
تفاوت در قدرت قطع جریان (Icu)
قدرت قطع یکی از مهمترین شاخصهای امنیتی در انتخاب کلید است.
- کلید اتوماتیک: 25kA تا 70kA
- کلید هوایی: 65kA تا 100kA
به همین دلیل، در پروژههایی که احتمال اتصال کوتاه بزرگ وجود دارد (مثل صنایع سنگین)، فقط ACB میتواند حفاظت کافی ایجاد کند.
اگر در شبکه شما احتمال شوکهای شدید وجود دارد، کلید هوایی بهترین و امنترین گزینه است.
تفاوت در ساختار و مکانیزم عملکرد
کلید اتوماتیک MCCB
- مکانیزم مغناطیسی-حرارتی
- قطع سریع در اتصال کوتاه
- حفاظت اضافه بار
- اندازه کوچک و نصب آسان
- هزینه پایینتر
کلید هوایی ACB
- مکانیزم الکترونیکی یا میکروپروسسوری
- قابلیت تنظیم دقیق پارامترها
- قطع بسیار سریع و پایدار
- امکان ارتباط با سیستم مانیتورینگ
- مناسب تابلوهای Main و Feeder

تفاوت در کاربرد نهایی
- کلید اتوماتیک: مناسب واحدهای مسکونی، اداری، کارگاهها، موتورخانهها.
- کلید هوایی: مناسب کارخانهها, پستهای برق، کشتیسازی، پتروشیمی.
| ویژگی | کلید اتوماتیک | کلید هوایی |
| جریان نامی | تا 1600A | تا 6300A |
| قدرت قطع | متوسط | بسیار بالا |
| مکانیزم قطع | حرارتی – مغناطیسی | الکترونیکی پیشرفته |
| قابلیت تنظیم | محدود | گسترده |
| قیمت | ارزانتر | گرانتر |
| کاربرد | مصارف سبک و متوسط | مصارف سنگین و حیاتی |
| طول عمر | متوسط | بسیار زیاد |
چه زمانی باید از کلید اتوماتیک استفاده کنیم؟
در شرایط زیر، MCCB بهترین انتخاب است:
- زمانی که جریان مصرفی کمتر از 1600 آمپر باشد.
- زمانی که نیاز به حفاظت ساده و مطمئن دارید.
- زمانی که فضای نصب کم است.
- زمانی که هزینه محدود است.
- برای ساختمانها، چاهها، موتورهای کوچک، کارگاهها.
پیشنهاد آرتا صنعت: برای چاههای آب و موتورخانهها، MCCB با قدرت قطع بالا انتخاب استاندارد است.
چه زمانی باید از کلید هوایی استفاده کنید؟
کلید هوایی انتخاب شماست اگر:
- با مصرفهای بسیار بالا سروکار دارید.
- شبکه شما حساس یا پیوسته است.
- نیاز به زمان قطع قابل تنظیم دارید.
- پروژه صنعتی با بارهای سنگین دارید.
- امنیت و پایداری شبکه برای شما حیاتی است.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب کلید اتوماتیک و هوایی
- انتخاب MCCB برای بارهای بسیار سنگین
- انتخاب ACB در پروژههای کوچک (هزینه اضافی)
- عدم توجه به قدرت قطع (Icu)
- نصب کلید بدون تنظیم پارامترهای حفاظتی
- خرید تجهیزات بدون گارانتی معتبر
- انتخاب برندهای متفرقه با کیفیت پایین
بهترین برندهای کلید اتوماتیک و هوایی در ایران
✔️ برندهای معتبر MCCB
- اشنایدر الکتریک
- هیوندای
- LS
- پارس سوئیچ
- هیگر
پیشنهاد آرتا صنعت: مشاهده انواع کلید اتوماتیک اشنایدر
✔️ برندهای معتبر ACB
- زیمنس
- اشنایدر
- هیوندای
- اشنایدر
- پارس سوئیچ
پیشنهاد آرتا صنعت: مشاهده انواع کلید هوایی اشنایدر
برای مطالعه استانداردهای IEC مربوط به کلیدهای حفاظتی: https://www.iec.ch
راهنمای خرید کلید اتوماتیک و هوایی مخصوص مشتریان آرتا صنعت
آرتا صنعت برای انتخاب بهترین کلید مطابق پروژه شما، این موارد را بررسی میکند:
📌 پارامترهای انتخاب صحیح
- جریان نامی
- قدرت قطع
- نوع بار (موتوری، مقاومتی، صنعتی)
- کلاس حفاظت
- شرایط محیطی
- برند و گارانتی
- قابلیت تنظیم
- هزینه تعمیرات و نگهداری
نتیجهگیری نهایی؛ کدام کلید برای شما مناسبتر است؟
اگر جریان مصرفی شما معمولی تا متوسط است و به دنبال هزینه معقول و نصب سریع هستید،
👉 کلید اتوماتیک (MCCB) انتخاب درست است.
اگر پروژه شما صنعتی، سنگین یا بسیار حساس است و اهمیت پایداری شبکه بالا است،
👉 کلید هوایی (ACB) بهترین انتخاب شماست.
در هر دو حالت، انتخاب صحیح باید توسط کارشناس الکتریک و با توجه به توان، جریان و استانداردهای IEC انجام شود. تیم مهندسی آرتا صنعت آماده است تا برای پروژه شما مناسبترین گزینه را تعیین کند.